Laat ik meteen beginnen met een stukje historie (want wie houdt er niet van geschiedenis): toen ik zelf een jaar of acht was, kreeg ik zakgeld. Eén gulden per week, netjes op zondagmiddag uitbetaald. Wat ik ermee deed? Snoep kopen. Of sparen voor een zak chips, zodat ik Flippo’s kon verzamelen. Budgetteren? Een volledig onbekende term. Later, toen ik op mezelf ging wonen, had ik werkelijk geen flauw benul hoe ik mijn geld moest indelen. Sparen voor de huur, vaste lasten, iets apart zetten voor noodgevallen? Het leek hogere wiskunde of een vorm van kwantumfisica.

Precies daarom begint leren omgaan met geld dus thuis. Niet op school. Niet pas als je achttien bent. Maar gewoon aan de keukentafel, met je kind en een klein bedrag per week. Zakgeld is een oefening. In keuzes maken. In sparen. In verleidingen weerstaan. In leren dat als geld op is, het ook echt op is.

Bij ons thuis hebben we het ‘zakgeldspel’ inmiddels aardig onder de knie. Floris (bijna 12 jaar) krijgt wekelijks een bedrag dat hij deels mag uitgeven en deels moet sparen. En ja, ook hij heeft zich wel eens verrekend of verkeerde financiële keuzes gemaakt. Maar juist dan ontstaan de mooiste gesprekken. “Pap, als ik nou volgende keer eerst kijk wat ik écht wil kopen en het dan pas meeneem?”. Precies dát is de les. En Sevijn (onze jongste van net 3 jaar)? Die krijgt natuurlijk nog geen zakgeld, maar speelt inmiddels wél met lege portemonnees alsof hij boodschappen doet. Voor ik het weet, wil hij zijn eigen pinpas hebben.

Waarom zakgeld geven?

Zakgeld is geen beloning voor goed gedrag. Ook geen omkoping omdat je kind braaf in bed lag of zijn bord leeg at. Zakgeld is een middel om kinderen te leren omgaan met geld. Punt. Niets meer, niets minder. Kinderen die van jongs af aan zakgeld krijgen, leren eerder budgetteren, uitstellen van uitgaven en het belang van sparen.

Denk aan zakgeld als een soort financiële speeltuin. Kinderen mogen fouten maken, impulsief iets kopen en daar later spijt van hebben. Dat is niet erg, sterker nog: dat hoort erbij. Het is veel beter dat ze leren van die paar euro per week dan dat ze op hun 22ste ineens 600 euro aan sneakers kopen en niet meer weten hoe ze hun huur moeten betalen.

Wanneer begin je met zakgeld?

Zodra je kind een beetje besef heeft van geld, kun je starten. Dat is meestal rond een jaar of zes. Het moet wel nut hebben. Een kind van drie weet het verschil tussen een 1-euromunt en een koekje nog niet goed. Een zesjarige daarentegen begrijpt vaak al wel dat geld een ruilmiddel is en dat je er iets voor terugkrijgt.

Vanaf die leeftijd kun je kleine bedragen geven. Bijvoorbeeld op een vast moment in de week, contant of via een kinderspaarrekening. Kies wat bij jullie gezin past. Belangrijk is dat je consistent bent. Geen extraatjes tussendoor, geen voorschotten (tenzij het een lesmoment is!) en leg uit waarom iets wel of niet kan.

Hoeveel zakgeld geef je per leeftijd?

Hieronder een richtlijn. Dit zijn geen verplichte bedragen, maar wel een goed uitgangspunt om mee te beginnen.

Leeftijd 6-7 jaar

Bedrag: 0,50 tot 1 euro per week
Waarom: Op deze leeftijd leren kinderen eenvoudige keuzes maken. Een snoepje of sparen voor een klein speeltje? Ze beginnen met het besef van waarde en leren het verschil tussen ‘nu’ en ‘later’.

Leeftijd 8-9 jaar

Bedrag: 1 tot 2 euro per week
Waarom: Kinderen in deze leeftijd zijn iets zelfstandiger en kunnen al beter doelen stellen. Ze sparen bijvoorbeeld voor speelgoed of een boek. Dit is het moment om ze ook te leren wat iets kost en hoe lang ze ergens voor moeten sparen.

Leeftijd 10-11 jaar

Bedrag: 2 tot 3 euro per week
Waarom: Ze kunnen nu zelf dingen kopen, zoals cadeautjes voor vriendjes of iets lekkers in de pauze. Laat ze ook leren dat geld op kan zijn. Geef geen extra als ze alles in één keer uitgeven. Dat doet even pijn, maar is een waardevolle les.

Leeftijd 12-13 jaar

Bedrag: 3 tot 5 euro per week (eventueel per maand)
Waarom: Nu komt er meer bewustzijn. Misschien krijgen ze kleedgeld of een OV-kaart. Ze hebben meer behoefte aan zelfstandigheid, dus geef ook wat meer vrijheid. Laat ze zelf een budget maken voor bepaalde uitgaven.

Leeftijd 14-15 jaar

Bedrag: 10 tot 15 euro per maand (of meer bij kleedgeld)
Waarom: Je kind is nu een puber. Die koopt eigen spullen, gaat vaker naar de stad en wil mee kunnen doen met vriendjes. Help ze een overzicht maken van wat ze moeten kopen van hun zakgeld en wat jij als ouder blijft betalen.

Leeftijd 16+ jaar

Bedrag: afhankelijk van situatie (kleedgeld, bijbaan?)
Waarom: Op deze leeftijd is het tijd voor grotere verantwoordelijkheden. Denk aan kleedgeld, zelf abonnementen beheren of zelfs sparen voor een scooter of rijbewijs. Zorg dat je kind weet wat vaste lasten zijn en hoe je overzicht houdt.

Veelgemaakte fouten (en hoe je ze kunt voorkomen)

1. Zakgeld gebruiken als straf of beloning

Zakgeld moet voorspelbaar zijn. Als het afhankelijk is van gedrag, verlies je de leermogelijkheid. Natuurlijk kun je extraatjes geven voor klusjes in huis, maar dat is iets anders dan basiszakgeld.

2. Geen afspraken maken

Maak duidelijke afspraken. Wat mag je kind wel of niet kopen? Wanneer krijgt hij/zij het? Is het wekelijks of maandelijks? Op welke dag? Verwacht niet dat je kind zomaar snapt hoe het werkt.

3. Altijd bijspringen of teveel geld geven

Zeg je elke keer ja als je kind tekort komt, dan leert het niet met geld omgaan. Beter een keer nee zeggen en samen bespreken hoe het anders kan. Teveel zakgeld heeft ook geen zin, daarmee leert je kind niet (of minder goed) hoe het om moet gaan met geld.

4. Geen inzicht geven

Laat je kind zien waar het geld naartoe gaat. Misschien met een schriftje, een app of een potjes-systeem. Hoe visueler, hoe beter. Ook als je gescheiden bent is het goed om samen op één lijn te zitten qua zakgeld.

Zakgeld is oefenen met het echte leven

Een van de mooiste gesprekken had ik met mijn oudste zoon Floris toen hij 9 was. Hij wilde per se een bepaald legopakket kopen van zijn zakgeld. Na zes weken sparen kwam hij erachter dat het product niet meer leverbaar was. Flinke teleurstelling natuurlijk. Maar in plaats van boos te worden of af te haken, besloot hij het bedrag apart te zetten voor zijn volgende doel. Hij had geleerd: sparen is niet alleen geld opzij zetten, maar ook geduld hebben, plannen en omgaan met tegenslagen.

Zo werkt het in het echte leven ook. Daarom is zakgeld meer dan wat muntjes op zondagmiddag. Het is een investering in financiële opvoeding en die begint gewoon thuis!

Een klein beetje voorbereiding, een grote les voor het leven

Het maakt niet uit of je elke week een euro geeft of je kind zijn eigen kleding laat kopen. Het gaat erom dat je geld bespreekbaar maakt. Dat je uitlegt, meedenkt, vragen stelt en soms ook zelf toegeeft dat jij vroeger echt géén idee had hoe het allemaal werkte.

Met een beetje begeleiding van jou, geef je jouw kind iets waar hij zijn hele leven profijt van heeft: financiële zelfredzaamheid.

Tip: check ook eens de website van het Nibud over zakgeld. Zij hebben ook goede tips.

“Hoeveel krijg ik bij jou, pap?” vroeg Floris terwijl hij zijn handen alvast wrijvend tegen elkaar hield. “Want bij mama krijg ik één euro meer.”

Tja, hoe ga je daar nou weer op reageren? Lachend, natuurlijk. Als gescheiden vader heb ik er in ieder geval weer een project bij, want ‘zakgeld’ is veel meer dan simpelweg een muntje in een spaarpot mikken. Het is een les in verantwoordelijkheid, sparen, keuzes maken én omgaan met verleiding. Zeker als je kind vliegensvlug doorheeft dat twee huizen misschien ook twee keer kassa kan betekenen.

Welkom in de wondere wereld van co-ouderschap, waar niet alleen bedtijden, schermtijd en logeerpartijtjes afgestemd moeten worden, maar ook het zakgeldbeleid. Je denkt misschien dat het overbodig is, maar er valt meer over te zeggen dan je denkt.

Waarom zakgeld belangrijk is, ook bij co-ouderschap

Zakgeld is meer dan een paar euro’s per week. Het is een oefenterrein voor financiële vaardigheden, leren sparen, keuzes maken en soms zelfs geduld hebben of jezelf even streng toespreken. Kinderen leren met geld omgaan door het simpelweg zelf te doen. Maar als je als ouders niet op één lijn zit, geef je je kind onbedoeld een dubbele of juist verwarrende les mee.

Bij Floris (11) en Sevijn (2) merk ik natuurlijk veel verschil. Floris weet dat geld niet vanzelf komt, zeker als hij z’n spaarpot probeert te vullen voor die ene veel te dure LEGO-set. Sevijn daarentegen denkt nog dat papa en mama miljonair zijn en alles kunnen kopen wat hij aanwijst.

Spreek samen een bedrag af

Het klinkt als een open deur, maar dit is de stap waar het vaak al misgaat. Want waar jij misschien denkt aan €2,50 per week, zit je ex-partner wellicht op het dubbele. Spreek een vast bedrag af per week of maand en verdeel wie wanneer betaalt. Bijvoorbeeld:

• Jullie betalen allebei €5 per maand: €2,50 op de 1e van de maand bij jou, €2,50 op de 15e bij je ex.
• Of: de ene ouder betaalt zakgeld, de ander zorgt voor kleedgeld.

Wat je ook kiest: maak duidelijke afspraken en leg ze eventueel vast. Niet om elkaar te controleren, maar om verwarring en discussies te voorkomen.

Zit je niet (meer) op één lijn met je ex en is overleggen lastig of zelfs onmogelijk geworden? Dan is het ook prima om je eigen regels te bepalen. Geef ieder je zakgeld op de manier die het beste bij je past. Zorg er alleen voor dat het kind niet de dupe wordt van eventuele meningsverschillen. Een gescheiden spaarpot is echt niet erg, zolang je samen ruzie over geld vermijdt. Dat is nooit de bedoeling, zeker niet als je kind daar last van heeft.

Houd de frequentie aan (ook als je kind er niet is)

Co-ouderschap betekent vaak: de ene week is je kind bij jou, de andere week bij de ander. Maar geld is niet gebonden aan locatie. Geef dus ook zakgeld in de week dat je kind er niet is, bijvoorbeeld via een bankrekening of digitaal. Zo leert je kind dat geld een constante factor is en niet wordt bepaald door het aantal bezoekjes aan jou.

Ik koos ervoor om Floris zijn eigen bankrekening te geven. Niet alleen handig voor zakgeld, maar ook voor verjaardagsgeld, rapport-beloningen of dat zoveelste tientje van opa en oma. Bovendien kan ik via de app meekijken en hem bijsturen als dat nodig is. De één zal je vertellen dat contant geld het beste is, de ander vind een bankpas ook een goed leermiddel. Jouw kind, jouw regels!

Wees eerlijk over verschillen (en leg ze uit)

Jij bent misschien van het sparen en je ex van het uitgeven. Of omgekeerd. Dat verschil merken kinderen feilloos op. Ze kunnen het zelfs gaan gebruiken: “Bij mama mag ik er wél meteen snoep van kopen!”Verdedig jezelf niet, maar wees duidelijk in je woorden:

“Mama en ik doen sommige dingen anders en dat is oké. Maar we proberen wel samen afspraken te maken over geld, zodat jij leert hoe het werkt.”

Kinderen snappen meer dan je denkt. Als je ze betrekt bij het ‘waarom’, voelen ze zich serieus genomen en dat voorkomt veel discussies.

Kleedgeld? Eerst zakgeld goed aanpakken

Sommige ouders kiezen ervoor om oudere kinderen kleedgeld te geven, bijvoorbeeld vanaf 12 jaar. Bij co-ouderschap komt daar een extra laag bovenop: wie betaalt wat en waar draagt je kind de kleding? Niets zo vervelend als een kind dat met een halve garderobe van de ene naar de andere ouder moet slepen.

Begin klein. Laat je kind eerst ervaring opdoen met zakgeld, sparen en budgetteren. Gaat dat goed? Dan kun je samen een kleedgeldplan opstellen. Vergeet niet te bespreken of kleding die bij jou gekocht wordt ook bij de ander gedragen mag worden (en vice versa).

Voorkom ‘cash-strijdjes’ tussen ouders

Een valkuil bij co-ouderschap is dat zakgeld een onderlinge wedstrijd wordt. “Jij geeft €2,50? Nou, dan geef ik lekker 5 euro.” Niet doen! Het kind wint daar misschien tijdelijk mee, maar op de lange termijn leert het dat manipulatie loont. Dat wil je koste wat het kost voorkomen.

Probeer dus altijd samen op te trekken als een team. Bespreek eventueel jaarlijks of halfjaarlijks jullie zakgeldbeleid opnieuw. Net als bij belasting: af en toe even evalueren voorkomt problemen later. Is overleg niet mogelijk, bepaal dan zelf welk bedrag past bij de leeftijd van je kind, maar sla er niet in door. Je kunt altijd de website van Nibud raadplegen voor een indicatie.

Laat je kind fouten maken (maar wees er voor de les)

Kinderen leren het meeste van hun eigen blunders. Als Floris zijn volledige zakgeld in één dag uitgeeft aan Pokémon-kaarten en dan de rest van het kwartaal zonder geld zit, dan is dat balen. Maar ook een waardevolle les. Niet gelijk bijstorten dus, hoe zielig het ook klinkt.

Help liever bij het reflecteren:

• Wat had je anders kunnen doen?
• Waar wil je volgende keer op letten?
• Wat zou je kunnen doen als je iets groots wilt kopen?

Zo leer je je kind plannen, keuzes maken en geduld hebben. Eigenschappen waar je als volwassene nog elke dag iets aan hebt.

Een klein beetje extra: de spaarpotbonus

Om sparen te stimuleren, kun je een ‘spaarpotbonus’ afspreken. Bijvoorbeeld: elke keer dat je kind 10 euro spaart, doe jij er 2 euro bij. Of: bij elke maand waarin niets wordt uitgegeven, een kleine beloning.

Let op dat dit geen valkuil wordt voor een nieuwe competitie tussen ouders. Houd het simpel en transparant en overleg als je iets nieuws introduceert.

Tot slot: wees flexibel, maar houd vast aan de basis

Kinderen groeien, situaties veranderen. Misschien krijgt je ex een nieuwe baan, of komt er een nieuw kindje bij. Het is niet erg als afspraken af en toe aangepast worden. Maar houd wel vast aan de basis: duidelijkheid, eerlijkheid en samenwerking.

Belangrijk is het om niet te vergeten: het draait niet alleen om het geldbedrag, maar om de levenslessen die je je kind meegeeft. Met een beetje overleg, een vleugje humor en een snufje geduld kom je al een heel eind.