Afgelopen week stond ik in de woonkamer met mijn handen in het haar. Floris (11) zat voor de zoveelste keer te gamen terwijl ik al drie keer had gevraagd of hij zijn schooltas wilde leeghalen. Aan de andere kant van de kamer zat Sevijn (3) driftig te tekenen met potloden… op de muur. Ik was deze dag behoorlijk beu en hoorde mezelf iets te hard zeggen: “Waarom luistert hier niemand?!” Herkenbaar? Vast wel. Want laten we gewoon open kaart spelen: kinderen luisteren niet altijd. Zeg maar gerust best vaak niet.

Waarom luisteren kinderen niet?

Allereerst is het goed om te beseffen dat ‘niet luisteren’ heus niet altijd onwil is. Zeker jonge kinderen zijn nog volop bezig met het ontwikkelen van hun brein. Ze zijn van nature impulsief, snel afgeleid en leven in het moment. Als jij vraagt of ze hun jas willen ophangen terwijl zij net bezig zijn met het bouwen van een indrukwekkende toren van Lego, dan is de kans groot dat jouw verzoek compleet wordt genegeerd.

Daarnaast speelt leeftijd een grote rol. Peuters zitten bijvoorbeeld in de fase van autonomie: “zelluf doen!” Dat betekent dus ook dat ze zélf bepalen wanneer iets gebeurt (en dat is dus bijna altijd: niet nu). Bij oudere kinderen en pubers komt daar nog een groeiende behoefte aan zelfstandigheid bij. Ze luisteren heus wel, maar kiezen bewust wat ze met jouw woorden doen. Klinkt irritant, is het ook, maar het hoort nu eenmaal bij de ontwikkeling.

Praktische tips om luisteren te stimuleren

1. Zorg voor oogcontact en fysieke nabijheid
   Roepen vanaf de keuken dat het bedtijd is, terwijl je kind op zolder een film kijkt? Kansloos. Loop naar ze toe, raak ze even aan op hun arm of schouder en zorg dat je echt contact maakt. Pas als je zeker weet dat je kind je hoort én ziet, kun je een boodschap overbrengen.
2. Houd het kort en concreet
   Kinderen kunnen een hele uitleg vol bijzinnen en omwegen meestal niet goed volgen. “Ga je alsjeblieft je schoenen opruimen en daarna je handen wassen zodat we op tijd aan tafel kunnen?” is voor een kind vooral verwarrend. Zeg liever: “Schoenen opruimen, dan handen wassen.”
3. Geef ze een keuze (binnen de grenzen)
   Kinderen vinden het fijn om het gevoel te hebben dat ze controle hebben, je weet wel: autonomie enzo. Geef daarom opties. Bijvoorbeeld: “Wil je eerst je pyjama aandoen of eerst een boekje lezen?” Of: “Wil je eerst opruimen of eerst tandenpoetsen?” Het maakt jou niet uit wat ze kiezen, als het doel maar bereikt wordt. Niet alles is een strijd waard, zeker niet als het onnodige irritaties oplevert.
4. Geef het goede voorbeeld
   Als jij tijdens het eten je telefoon blijft checken terwijl je vraagt of ze willen luisteren, is de kans groot dat jouw woorden weinig impact maken. Kinderen leren het meest van wat ze zien, niet van wat je zegt. Dus: zelf actief luisteren = kind leert luisteren.
5. Beloon goed gedrag (en niet alleen met iets tastbaars)
   Wanneer je kind wél direct luistert, benoem dat dan. “Wat fijn dat je meteen je jas hebt opgehangen, dankjewel.” Positieve bekrachtiging werkt beter dan straf. Een knuffel, een glimlach of een simpel compliment kunnen wonderen doen.
6. Wees consequent, maar mild
   Als je iets zegt, voer het dan ook uit. Heb je gezegd dat je kind t.v. mag kijken tot 19:00 uur? Doe dat dan ook. Maar wees ook flexibel als het moment daar om vraagt. Zit je kind midden in een spannend hoofdstuk van een boek? Geef dan vijf minuten extra en benoem waarom.

De valkuilen waar we allemaal wel eens intrappen

Soms betrap ik mezelf erop dat ik in een soort preekmodus schiet. Of dat ik (te) boos word omdat ik denk dat het onwil is. Terwijl het vaak gewoon een mismatch is in timing, of mijn eigen vermoeidheid speelt mee. Vergeet niet: opvoeden is ook jezelf opvoeden. Verwacht niet van je kinderen dat ze altijd perfect luisteren, als jij zelf ook af en toe op de automatische piloot communiceert.

Ja, soms moeten kinderen gewoon luisteren, ook als ze geen zin hebben. Net zoals wij soms dingen moeten doen waar we geen zin in hebben. Maar hoe meer verbinding je hebt, hoe minder strijd je zult ervaren.

Samenwerken in plaats van strijden

Wat ik in de praktijk zie met Floris en zelfs al een beetje met Sevijn (ook al is hij een stuk jonger), is dat het loont om in gesprek te blijven. Niet altijd op het moment zelf, maar soms ook later. Even samen zitten, benoemen wat goed ging en wat beter kan. Niet als straf, maar als reflectie. Zo maak je van luisteren een gezamenlijke verantwoordelijkheid, in plaats van een machtsstrijd.

Dus de volgende keer dat je denkt “waarom luistert hier niemand?!”, adem diep in, tel tot tien en probeer opnieuw contact te maken. Niet vanaf de bank. Maar letterlijk in de ogen van je kind.

Toen Floris voor het eerst zijn eigen tablet kreeg, dacht ik: leuk, hij kan lekker filmpjes kijken terwijl ik even mijn handen vrij heb. Wat begon met onschuldige tekenfilmpjes van Paw Patrol, veranderde langzaam in Minecraft-video’s, game-channels en uiteindelijk vlogs waarin Youtubers gadgets unboxen met een enthousiasme waar je U tegen zegt. Geen ramp natuurlijk, maar ik merkte dat ik eigenlijk geen idee had wat hij allemaal keek. Toen hij plots begon over een challenge die op TikTok rondging (waar hij officieel nog veel te jong voor is), ging er een alarmbel af. Tijd om zijn digitale leventje eens onder de loep te nemen.

Waarom online veiligheid belangrijk is voor jonge kinderen

Kinderen van de basisschool groeien op met het internet alsof het net zo vanzelfsprekend is als tandenpoetsen. Maar waar tandenpoetsen vrij eenvoudig te controleren is, geldt dat voor online gedrag een stuk minder. Ze kunnen (onbewust) terechtkomen op websites met gewelddadige of seksueel getinte inhoud, worden benaderd door vreemden of raken betrokken bij cyberpesten. En dan hebben we het nog niet eens over de onophoudelijke stroom aan reclame of de verslavende werking van eindeloos scrollen.

Een basisschoolkind kan deze gevaren nog niet zelfstandig inschatten. Het brein is volop in ontwikkeling en dat betekent dat risico’s nog onvoldoende worden herkend. De rol van ouders is hierin dus essentieel. Niet om te verbieden, maar juist om te begeleiden.

Maak duidelijke afspraken en herhaal ze regelmatig

Toen Floris zeven jaar was, maakten we onze eerste ‘media-afspraken’. Hij mocht een half uur per dag op de tablet en alleen apps gebruiken die we samen hadden gekozen. Op papier een prima plan, maar in de praktijk liepen we er snel tegenaan dat het half uurtje zo rekbaar bleek als elastiek.

Daarom: herhaal afspraken met je kind regelmatig. Schrijf ze desnoods op en hang ze op een zichtbare plek in huis. Denk aan regels zoals:

• Alleen filmpjes kijken via vooraf goedgekeurde kanalen
• Geen persoonlijke informatie delen online (ook niet je naam of school)
• Vriendjes op een gameplatform moeten ook échte vriendjes zijn
• Als je iets geks ziet of hoort, kom je naar papa of mama

Zorg dat je afspraken niet als straf voelen, maar als onderdeel van samen veilig internetten. Vergeet ook niet om na verloop van tijd de afspraken nog eens te herzien. Het kan namelijk goed zijn dat bepaalde regels niet meer up-to-date zijn of bij de leeftijd van je kind passen.

Psst: check hier eenvoudig de schermtijd per leeftijd volgens het Nederlands Jeugdinstituut!

Wees nieuwsgierig naar hun online wereld

Een valkuil voor veel ouders: je bemoeit je alleen met het schermgebruik van je kind als het te lang duurt of te druk is. Maar juist door nieuwsgierig te zijn naar wat je kind leuk vindt online, open je de deur voor gesprek.

Vraag dus niet alleen ‘Hoe was school?’, maar ook:

• Wat is je favoriete YouTuber? Wat maakt die zo leuk?
• Wat heb je vandaag in je spelletje bereikt?
• Welke filmpjes vind je grappig en waarom?
• Wat vond je minder prettig of lastig tijdens het gamen?
• Wat kun je mij vertellen over de groepsapp van jullie klas?

Door oprechte interesse te tonen, leer je wat je kind bezighoudt. Nog belangrijker: je kind leert dat jij er bent, ook als het online even spannend of onduidelijk wordt.

Stel ouderlijk toezicht in, maar vertrouw ook op je opvoeding

Technologie is je vriend. Op bijna elk apparaat kun je ouderlijk toezicht instellen. Zo kun je tijdslimieten aanzetten, apps blokkeren of een kindprofiel gebruiken dat alleen goedgekeurde content toont. Maar technologie vervangt geen goed gesprek.

Bij ons thuis geldt: toezicht op het scherm is prima, maar toezicht in het hoofd is beter. We proberen Floris (nu 11) en Sevijn (2) vanaf jonge leeftijd mee te geven waarom bepaalde dingen online niet veilig zijn. Waarom je bijvoorbeeld niet zomaar op ‘ja’ klikt als een website vraagt of je cookies accepteert. Waarom je soms beter een filmpje kunt overslaan. Waarom je niet op reclames klikt in spelletjes of dat je echt niet de nieuwste iPhone wint door op een linkje te klikken.

Vertrouwen is de sleutel. Als je kind leert dat jij er niet bent om te straffen, maar om te helpen, komt hij vanzelf eerder naar je toe.

Bespreek cyberpesten en online gedrag openlijk

Pesten stopt niet bij het schoolplein. Veel kinderen krijgen ermee te maken in WhatsApp-groepen, tijdens het gamen of via sociale media. Het nare is: online pestgedrag blijft vaak onzichtbaar voor volwassenen.

Praat daarom regelmatig over:

• Wat doe je als iemand iets gemeens zegt via een spel of bericht?
• Mag je zomaar iemand uit een groep gooien?
• Hoe zou jij je voelen als je zelf zo behandeld werd?
• Als iemand iets onaardigs doet (ook naar een ander), dan trek je aan de bel.

Laat weten dat je kind altijd bij jou terecht kan. Oordeel niet te snel en bied een luisterend oor. Bij cyberpesten geldt: liever een ouder die ‘te veel’ betrokken is, dan eentje die er te laat achter komt.

Houd het gezellig: samen scrollen en spelen

Het internet is echt niet alleen kommer en kwel. Er zijn fantastische educatieve apps, leerzame filmpjes, prachtige spelletjes en creatieve platforms waarop kinderen zich kunnen ontwikkelen. Laat je kind merken dat jij ook plezier kunt hebben in de digitale wereld.

Bij ons thuis hebben we een vaste ‘kijkavond’ waarop Floris een YouTube-filmpje mag kiezen dat we samen bekijken. Soms vind ik het niks, soms rollen we over de bank van het lachen. Maar het zorgt altijd voor verbinding. En dat is waar het uiteindelijk om draait: een veilige, liefdevolle omgeving waarin je kind zichzelf kan zijn, ook online.

Tot slot: leer mee met je kind

Je hoeft echt geen expert te zijn in TikTok-dansjes of dé diamantzoeker in Minecraft. Wat je kind van jou nodig heeft, is aanwezigheid. Een ouder die luistert, grenzen stelt, meespeelt en bovenal: beschikbaar is. Digitale opvoeding is geen luxe meer, het is onderdeel van ons ouderschap.

Floris mag inmiddels zelfstandig zijn tablet (en smartphone) gebruiken, maar hij weet: als er iets is, kom ik naar papa. Papa helpt mij met alles, want papa is op de hoogte. En dat is misschien wel de mooiste vorm van online veiligheid die je een kind kunt geven.

En ja, we hebben nog altijd regels in huis. Zo weet iedereen waar hij aan toe is.

De eerste keer dat ik écht een duidelijke grens aangaf bij Floris, voelde alles in mijn lijf tegenstrijdig. Hij was pas twee jaar en we liepen samen door de Efteling. Zijn blik viel tijdens het wandelen op een grote achtbaan (de Python) en natuurlijk wilde meneer daar ook een ritje in maken. Het zal je niet verbazen dat ik ‘nee’ heb gezegd, omdat hij daar nog veel te jong voor was. Deze nee vond Floris niet prettig, dus koos hij ervoor om huilend op de grond te gaan zitten. Hij wilde niet mee, hij wilde niet getroost worden, het enige dat hij wilde was de achtbaan. 

Aangezien hij niets wilde, besloot ik hem te laten uitrazen en ik ging op een bankje zitten, nog geen 2 meter verder. Er zou vast wel een eind komen aan zijn krokodillentranen en gebrul. De mensen die langsliepen keken mij aan alsof ik mijn kind aan het mishandelen was en er was zelfs een ouder die mij ‘waardeloos’ noemde. Toen ik dat hoorde, sloeg toch van binnen het schuldgevoel toe. Alsof er iets tussen ons kapot was gegaan. Alsof dat kleine jongetje mij ineens minder zou vertrouwen of dat onze band slechter zou worden.

Die schuld bleef nog lang in mijn lijf zitten. Het gekke is: ik wist rationeel wel dat ik niks verkeerd had gedaan. Grenzen stellen is belangrijk. Toch voelde het fout.

Nu, jaren later – met Floris van 11 en kleine Sevijn van 2 – heb ik geleerd dat grenzen stellen absoluut niet het probleem is. Het probleem is dat veel ouders niet weten hoe ze grenzen moeten stellen of niet consequent genoeg zijn om de regels (die ze zelf hebben opgesteld) na te leven. Dit artikel is voor jou als je soms ook worstelt met dat schuldgevoel. Als je wilt opvoeden met liefde, maar ook merkt dat je grenzen moet trekken. Maar vooral: als je dat zonder schaamte of twijfel wilt doen.

De mythe van de perfecte ouder

Als ouder word je doodgegooid met adviezen: wees consequent, geef liefde, toon betrokkenheid, laat ruimte, geef structuur, maar wees flexibel. Je hoort en leest honderden meningen, waardoor je soms door de bomen het bos even niet meer ziet. Oh, ik mag het ideaalbeeld van de perfecte ouder natuurlijk ook niet vergeten: altijd geduldig, altijd lief, nooit boos.

Maar laten we eerlijk zijn. Die ouder bestaat niet. Sterker nog, die ouder hoeft helemaal niet te bestaan.

Kinderen hebben geen perfecte ouders nodig. Ze hebben échte ouders nodig. Ouders die aanwezig zijn, consequent zijn, die hun eigen grenzen kennen en respecteren. Want pas als wij onze grenzen serieus nemen, kunnen onze kinderen dat ook leren.

Wat grenzen écht zijn

Grenzen stellen heeft niets te maken met streng zijn. Het is niet hard, het is niet afstandelijk. Een grens betekent eigenlijk dat je jezelf serieus neemt. Het is zeggen: ‘Tot hier en niet verder, want dit voelt voor mij (of voor anderen) niet goed.’ En het mooie is: kinderen voelen feilloos aan wanneer een grens echt en liefdevol is.

Psst, even iets tussendoor. Zelf zeg ik altijd liever ‘Tot hier en nu verder’, wat onbewust bij mijn kind aangeeft dat hij niet hoeft te stoppen met waar hij mee bezig is, maar wel de manier waarop moet aanpassen.

Bijvoorbeeld: Sevijn is nu volop aan het ontdekken. Alles is interessant, alles is leuk. Ook het springen op de bank en het klimmen op de salontafel is een favoriete activiteit van onze kleine draak. Als ik alleen maar ‘Niet op springen!’ of ‘Ga er eens af!’ roep, dan raakt hij overstuur. Maar het is wel mijn grens. Op dat moment kies ik ervoor om op ooghoogte te gaan zitten, zijn hand vast te houden en te zeggen: ‘Jij houdt echt enorm van klimmen en klauteren. Dat mag niet op de tafel en de bank. Laten we even naar de speeltuin gaan, zodat je daar lekker kunt klimmen.’ Op deze manier voelt hij zich gezien, de kans is groter dat hij luistert en hij gaat minder vaak over mijn grenzen heen.

Schuldgevoel komt uit liefde (maar mag je loslaten)

Ken je dat knagende gevoel na een conflict met je kind? Dat komt hoogstwaarschijnlijk door de liefde die je voor je kind voelt. Je wilt je hem/haar gelukkig zien. Je wilt dat jullie band warm, veilig en vertrouwd blijft.

Maar liefde en grenzen sluiten elkaar niet uit. Sterker nog: ze horen bij elkaar!

Je mag je schuldig voelen. Maar weet ook: dat gevoel is geen betrouwbare graadmeter. Het betekent niet dat je iets verkeerd hebt gedaan. Het betekent dat je betrokken bent. En die betrokkenheid kun je gebruiken om na te denken: heb ik vanuit liefde gehandeld? Was mijn grens eerlijk? Dan mag je dat schuldgevoel gerust loslaten.

5 tips: zo stel je grenzen zonder schuldgevoel

Hier zijn een paar dingen die mij enorm geholpen hebben in het stellen van grenzen – en die ik jou ook gun:

✅ Adem eerst, reageer daarna

Klinkt simpel, maar is goud waard. Zeker bij Floris, die steeds mondiger wordt en vragen stelt bij alles (‘Waarom mag ik niet tot 10 uur opblijven?’). Even ademhalen voordat ik reageer helpt me om niet mijn frustratie op hem af te vuren, maar te antwoorden vanuit rust.

✅ Zeg wat je wél wilt

In plaats van: ‘Niet schreeuwen!’ kun je zeggen: ‘Praat maar zacht, ik luister naar je.’ Daarmee houd je de verbinding, en voorkom je strijd.

✅ Herken je eigen grens

Voel je irritatie opkomen? Je lichaam vertelt je iets. Misschien ben je moe, overprikkeld of heb je gewoon even ruimte nodig. Herken dat en erken het. Floris weet inmiddels: als papa zegt ‘Ik ben even op, ik heb nu een kwartiertje voor mezelf nodig’, dan is dat niet omdat ik hem afwijs, maar omdat ik zorg voor mezelf. Daardoor kan ik ook beter voor hem zorgen.

✅ Leg uit (als het kan)

Kinderen zijn nieuwsgierig. Grenzen voelen voor hen vaak als afwijzing, tenzij je uitlegt waarom. Zeker bij Floris helpt dit enorm. ‘Ik snap dat je dat spel nu nog af wilt maken. Maar je hebt slaap nodig, anders ben je morgen ontzettend moe. Ik wil dat je goed kunt leren en spelen morgen, dus nu is het bedtijd.’

✅ Geef jezelf toestemming om het niet perfect te doen

Soms reageer ik een keer gefrustreerd. Soms zeg ik ‘nee’ terwijl ik ook ‘ja’ had kunnen zeggen. En soms is er gewoon geen goede oplossing. Het helpt om daar mild in te zijn naar mezelf. Want opvoeden is geen wedstrijd. Het is een relatie. In relaties gaat het niet om perfectie, maar om begrip en herstel.

Waarom dit werkt (voor jou, en voor je kinderen)

Grenzen stellen zonder schuldgevoel maakt je sterker als ouder. Niet harder, maar krachtiger. Kinderen voelen zich veiliger bij ouders die hun eigen grenzen kennen. Die voorspelbaar zijn. Die eerlijk zeggen: ‘Nu even niet.’

En jij? Jij voelt je minder uitgeput. Minder gefrustreerd. Meer verbonden. Meer in balans. Je ervaart dat je grenzen mag hebben én een goede ouder kunt zijn. Tegelijk.

Tot slot: jouw liefde is genoeg

Als je dit leest, dan weet ik zeker dat je een ouder bent die geeft om zijn of haar kinderen. Een ouder die liefdevol wil opvoeden en ook eerlijk durft te kijken naar zichzelf.

Je hoeft het niet allemaal te weten. Kalm blijven is niet altijd mogelijk. Je kunt niet altijd alles goed doen. Wat je wél mag doen, is jezelf serieus nemen. Je grenzen voelen, uitspreken en beschermen.

Ouders zijn de helden van hun kinderen. Althans, in hun ogen. Jij bent degene die de monsters onder het bed verjaagt, de magische knuffels geeft als ze gevallen zijn en de boterhammen die jij smeert met pindakaas smaken net iets lekkerder. Maar er is nog iets wat jou een superheld maakt in hun ogen: je woord houden.

Kinderen nemen alles letterlijk. Als jij zegt dat jullie morgen waarschijnlijk samen naar de speeltuin gaan, dan staat dat voor hen vast als een belofte. Zo werkt nu eenmaal een kinderbrein. Maar als jij op het laatste moment afzegt omdat je “toch nog even iets belangrijks moet doen”, dan voelt dat voor je kind als een breuk in het vertrouwen. Hoe vaker dat gebeurt, hoe minder ze op je gaan rekenen. Dat wil je niet, toch?

Daarom heb ik voor jou – in zes overzichtelijke punten – beschreven waarom het zo ontzettend belangrijk is om beloftes naar je kinderen na te komen.

Vertrouwen komt te voet en gaat te paard

Kinderen leren vertrouwen door ervaring. Wanneer je je aan je beloften houdt, leren ze dat jouw woorden waarde hebben en dat ze op jou kunnen rekenen. Dit versterkt niet alleen jullie band, maar helpt je kind ook vertrouwen te krijgen in anderen. 

Stel je voor dat je een vriend hebt die altijd zegt: “Ik bel je morgen!” en dan nooit belt. Na een paar keer neem je zijn beloftes niet meer serieus. Hetzelfde geldt voor kinderen. Als ze keer op keer teleurgesteld worden, kunnen ze leren dat beloften betekenisloos zijn en moeite krijgen met vertrouwen in relaties.

Voorbeeld: Je belooft je zoon dat je komt kijken bij zijn voetbalwedstrijd. Op het laatste moment komt er een dringende e-mail binnen van werk en jij denkt: Ach, het is maar een wedstrijd. 
Maar voor je kind is het niet zomaar een wedstrijd, het is hét moment waarop hij wilde laten zien hoe goed hij is. Dat jij dat nu mist, voelt als een enorme teleurstelling. De volgende keer dat jij belooft om naar een wedstrijd te komen kijken, denkt jouw zoontje: het zal wel.

Je leert je kind betrouwbaarheid

Wil je dat je kind later ook zijn afspraken nakomt? Dan begint dat bij jou. Kinderen spiegelen zich aan hun ouders. Als jij je beloftes niet nakomt, geef je onbewust het signaal af dat het normaal is om afspraken zomaar te breken, dus waarom zouden zij dat dan wel moeten doen? Eerlijk is eerlijk, opvoeding is soms net als een spiegel waar je niet altijd in wilt kijken.

Voorbeeld: Stel, je dochter heeft met een vriendinnetje afgesproken en het vriendinnetje komt niet opdagen. “Dat is toch niet normaal?” vraagt ze. Dit is het moment waarop je kunt uitleggen dat afspraken belangrijk zijn, maar dat werkt natuurlijk alleen als jij zelf het goede voorbeeld geeft.

Het voorkomt teleurstelling en verdriet

Kinderen kunnen zich enorm verheugen op iets dat je hebt beloofd. Wanneer je dat dan niet waarmaakt, voelt het als een diepe teleurstelling. Die teleurstelling kan zich opstapelen, waardoor ze op een gegeven moment gewoon niets meer van je verwachten. Neem van mij aan: dat is pas echt pijnlijk.

Voorbeeld: Je hebt beloofd om samen een hut te bouwen in de tuin. De hele dag heeft je kind eraan gedacht, een bouwtekening gemaakt en hout verzameld. Maar dan zeg je: “Ik ben moe, we doen het een andere keer.” Die teleurstelling hakt er flink in. Misschien niet als het een uitzondering is, maar keer op keer je beloftes niet nakomen doet zeer. Ook bij kinderen!

Kinderen voelen zich gezien, gehoord en gerespecteerd

Een nagekomen belofte laat zien dat je je kind serieus neemt en respecteert. Dat hun wensen en gevoelens ertoe doen. Dat jij hen – als ouder – belangrijk vindt en wilt laten zien dat zij de moeite waard zijn om beloftes na te komen. Kinderen voelen dit soort dingen haarfijn aan en zullen hun gevoel automatisch omzetten in onvoorwaardelijke loyaliteit. Ben jij integer en houd jij je altijd aan je woord? Dan zal je kind jou belonen met hetzelfde gedrag en wederzijds respect, daar waar het aankomt op afspraken maken.

Voorbeeld: Je hebt je dochter beloofd om samen pannenkoeken te bakken op zaterdag. Als je dat dan ook echt doet, voelt ze zich speciaal en gewaardeerd. Dat zijn de momenten die zij zich later absoluut zal herinneren. 

Verantwoordelijkheid en integriteit leren

Door je woord te houden, leer je kinderen dat beloftes niet zomaar lege woorden zijn, maar een vorm van verantwoordelijkheid. Dit helpt hen bij hun eigen morele ontwikkeling en stimuleert hen om eerlijk en betrouwbaar te zijn in hun eigen leven.

Je wilt niet dat je kind later degene is die afspraken maakt en ze vervolgens zonder uitleg verbreekt. Of erger nog: de collega wordt die altijd te laat komt en smoesjes bedenkt. Door hen nu te laten zien dat afspraken en woorden waarde hebben, help je hen op de lange termijn succesvolle en betrouwbare volwassenen te worden.

Voorbeeld: Stel, jouw zoon krijgt op een gegeven moment een vriendje of vriendinnetje. Ze spreken samen af om naar de film te gaan, maar zijn vrienden vragen hem last-minute om te komen gamen. Dat ziet hij wel zitten en zegt zijn date af, want hij heeft geleerd dat het nakomen van afspraken ‘normaal’ is. Dit doet hij een aantal keren, waardoor de relatie niet lang stand zal houden. Jammer, maar wel verklaarbaar.

Je bouwt een sterke band op

Kinderen die weten dat ze op hun ouders kunnen rekenen, voelen zich vertrouwd, veilig en geliefd. Ze zullen eerder bij jou komen als ze ergens mee zitten en blijven je ook op latere leeftijd vertrouwen. Zie het als een zaadje dat je plant als ze jong zijn, dat uitgroeit tot een enorme boom.

Voorbeeld: Een puber die weet dat zijn ouders betrouwbaar zijn, zal eerder geneigd zijn om met hen te praten over problemen op school of in zijn sociale leven. De basis van een goede verstandhouding is dan al gelegd in de kindertijd.

Maar wat als je een belofte toch niet kunt nakomen?

Natuurlijk, soms kan het echt niet anders. Misschien word je ziek, komt er een noodgeval tussendoor, of blijkt het plan simpelweg niet haalbaar. In dat geval is eerlijkheid de beste oplossing. Leg het uit op een manier die je kind begrijpt, bied een alternatief aan en laat zien dat je hun gevoelens serieus neemt.

Slechte manier: “Ik ben moe, we doen het een andere keer.”
Betere manier: “Ik weet dat ik had beloofd om naar de speeltuin te gaan, maar ik voel me niet fit op het moment. Dat is enorm jammer, je hebt er vast naar uitgekeken. Natuurlijk betekent dit niet dat ons plan helemaal niet meer door zal gaan, we kiezen samen een nieuw moment. Wat dacht je van morgenmiddag uit school?

Slot: Superhelden houden hun woord

Beloftes nakomen is niet altijd makkelijk, maar wel essentieel. Jij bent de rots in de branding van je kind. Als je zegt dat je iets gaat doen, en je doet het ook echt, dan bouw je aan een vertrouwensband die een leven lang meegaat.

Dus de volgende keer dat je iets belooft aan je kind, onthoud dan: voor jou is het misschien maar een kleine afspraak, maar voor hen is het de wereld. Houd je woord, wees de held die ze in jou zien, en bouw samen aan een toekomst vol vertrouwen, liefde en mooie herinneringen.

Voor vele ouders een lastig moment, de eerste schooldag na een lange vakantie. Hoe gaat je kind dit jaar presteren? Zal de juf of meester goed zijn? Heb ik mijn kind wel voldoende voorbereid? Neem diep adem en lees op je gemak dit artikel. Hierin staan namelijk 8 waardevolle tips waarmee jij en je kroost weer op fijne wijze terug in het schoolritme kunnen komen.

Maak kennis met de nieuwe juffrouw of meester

Het kan voor een kind erg spannend zijn om nieuwe mensen te ontmoeten, zeker wanneer diegene een bepaalde status heeft. Bedenk maar eens hoe jij vroeger opkeek tegen leerkrachten, politieagenten, brandweermannen of misschien wel Sinterklaas. Veel scholen staan open voor een kennismaking met de nieuwe leerkracht voor het komende schooljaar. Maak hier gebruik van! Een andere optie is om een foto op te zoeken van de nieuwe juf of meester en samen met je kind te bespreken hoe hij of zij denkt dat die persoon zal zijn. Je kunt dan gemakkelijk eventuele uitspraken weerleggen of mogelijke angsten wegnemen.

Zorg voor een goede nachtrust

Niets zo belangrijk als een goede nachtrust! Ongeveer een week, voorafgaand aan het nieuwe schooljaar, is het perfecte moment om weer te beginnen met een stabiel ritme. Waarom slapen zo nuttig is voor kinderen? Het stimuleert de lichamelijke groei, ze zijn emotioneel stabieler, het verbetert de leerprestaties en ze functioneren minder snel op de automatische piloot. Tip: een middagdutje op z’n tijd kan geen kwaad, maar probeer een dutje voor het avondeten te voorkomen. Hiermee verleg je het ritme van je kind, wat uiteindelijk alleen maar nadelige gevolgen heeft.

Eet gezond, gevarieerd én gezamenlijk

Net als een goede nachtrust, is het van wezenlijk belang dat je kind gezond eet. De drukte van jouw dag mag niet bepalen of je kind een fatsoenlijke maaltijd nuttigt of niet. Toch is het niet altijd even gemakkelijk om snel iets op tafel te krijgen. Een super tip: maak in het weekend een maaltijdplanning voor de gehele week. Een goede planning geeft rust en vergroot de kans aanzienlijk om een goede maaltijd op tafel te zetten. Maar een gedegen voeding begint al in de ochtend. Ontbijt bij voorkeur gezamenlijk en start de dag met een positieve ‘vibe’.

Bespreek samen met je kind zijn/haar gevoelens

Mijn zoontje Floris kan niet wachten om weer terug te gaan naar school. Lekker spelen met vriendjes, knutselen en veel aandacht, wat wil hij nog meer? Maar niet ieder kind zit er weer op te wachten om weer terug te gaan naar school. Misschien is je kind gepest of vanuit nature wat angstig aangelegd. Maak daarom eens een moment vrij om, als vader of als gezin, te praten over hetgeen dat gaat komen. Doel van het gesprek is natuurlijk dat jij stil bent en dat je jouw kind laat praten. Hoe jong je kind ook is, hij of zij kan prima duidelijk maken welke gevoelens er op dat moment spelen.

Blik terug op de mooie momenten van jullie vakantie

Of je nu 3 weken een rondreis door Canada hebt gemaakt of twee dagen op een camping in Nederland hebt gestaan, je kind heeft ongetwijfeld genoten. Praat samen over de positieve herinneringen die je kind heeft en sluit samen op deze manier de vakantie af. Heb je foto’s gemaakt? Druk ze af of maak er een fotoalbum van. Zo kunnen jullie nog regelmatig terugkijken op alle mooie momenten die jullie samen hebben meegemaakt. Deze positieve herinneringen geven je kind bevestiging, moed en een gevoel van veiligheid. En met welke gevoelens kun je nu beter het nieuwe schooljaar beginnen?

Koop de juiste schoolspullen

Een goed begin is het halve werk. Hoe ouder je kind, hoe zelfverzekerder hij of zij de eerste schooldag wil ervaren. Door vroegtijdig de juiste schoolspullen aan te schaffen neem je een stukje onzekerheid bij je kind weg. Zonder woorden geef je hiermee aan: ‘Ik ben er voor je en ik zorg ervoor dat je er niet alleen voor komt te staan!’. Je kunt dit gevoel van zekerheid zelfs nog een stukje vergroten door te investeren in iets unieks. Denk bijvoorbeeld eens aan een lievelingspen of een ontzettend leuk schrijfboekje. Het zijn de kleine gebaren die je kind het meeste zal waarderen!

Ruim het huis op en zorg voor een rustige slaapkamer

Rust, dé basis voor een goed functionerend brein. Een opgeruimd huis geeft een gevoel van overzicht, nieuwe energie en natuurlijk ook rust. Een kind krijgt overdag enorm veel prikkels. Deze prikkels moeten ergens ontladen worden en ‘thuis’ is daarvoor de juiste plek. Maar als de woning een bende is, dan nemen de prikkels alleen maar toe. Ook de slaapkamer is een plek om uit te rusten. Zorg er daarom voor om elke dag, al is het maar kort, even de kamer van je kind (samen) op te ruimen.

Maak een kalender met een begrijpelijke planning

Welke leeftijd je kind ook heeft, geef inzicht in wat gaat komen of wat gaat gebeuren. In het geval van Floris maken wij samen een kleine kalender voor de vijf schooldagen. Dit doen we vooral met plaatjes die we getekend hebben. Zo weet hij precies op welke dagen hij lang naar school moet, welke dagen kort, wanneer hij naar de opvang gaat en welke dagen papa vrij is en met hem gaat spelen. Inzicht of een globale planning geeft kinderen stabiliteit en vertrouwen, omdat ze weten wat er gaat komen.

Een tijdje terug keek ik een film waarin een team met jonge sporters naar een hoger niveau werd gebracht door hun coach. Tijdens een wedstrijd maakte één van de jongens een fout, waardoor het andere team een doelpunt kon scoren. Zijn teamgenoten maakte vervelende opmerkingen, omdat zij er logischerwijs van baalde. De coach riep de jongen bij zich en vroeg: ‘Weet jij wat het gelukkigste dier op aarde is? Een goudvis. Weet je waarom? Omdat die een geheugen heeft van 10 seconden. Zorg ervoor dat je goudvis bent en laat negatieve ervaringen snel van je afglijden! De coach probeerde de jongen een wijze les te leren met als boodschap door te gaan als er iets vervelends gebeurd.

Deze les leek me ook uiterst waardevol in de opvoeding naar onze kinderen. Soms lopen dingen in het leven anders dan je zou willen. Juist op die momenten moet jij ervoor zorgen dat je iets maar 10 seconden kunt onthouden. Het leven is te kort om overal lang in te blijven hangen en de goede band met jouw kind is vele malen waardevoller. Wees daarom een goudvis en leer om op volgende momenten te vergeven en te vergeten.

Wanneer jouw kind tegen je liegt

Jonge kinderen (2-4 jaar) leren langzaam maar zeker dat het toegeven van hun fout kan leiden tot een straf, waardoor ze proberen het te ontkennen. Toch is ‘liegen’ in deze leeftijdscategorie een zware bewoording. De grens tussen fantasie en werkelijkheid ligt voor veel van deze kinderen nog zo dicht bij elkaar, ze weten soms oprecht het verschil niet. Voor jou voelt het als een leugen, maar het kan zijn dat je kind jou iets anders duidelijk probeert te maken zonder over de juiste woorden te beschikken.

Kinderen tussen de 4-8 jaar kunnen al aardig goed liegen, als hen op jonge leeftijd niet is geleerd dat liegen niet is toegestaan. Ze weten op deze leeftijd (al vanaf 4 jaar) wat het verschil is tussen een ‘goede’ en een ‘slechte’ leugen. De eerste is namelijk om iemand geen pijn te doen (bijvoorbeeld zeggen dat ze blij zijn met een cadeautje, terwijl ze liever iets anders hadden gekregen) en het tweede is een leugen om geen straf te krijgen. 

Vanaf 9 jaar beschikken kinderen over de vaardigheid om te liegen met een ‘stalen’ gezicht. Ze weten hoe hun gedrag overkomt op anderen en zijn inmiddels verbaal sterk genoeg om hun leugens te verbloemen in een duidelijk verhaal.

Er zijn verschillende redenen waarom kinderen liegen tegen hun ouders, dit is (deels) afhankelijk van hun leeftijd. Maak je kind al op jonge leeftijd duidelijk dat eerlijkheid altijd de beste keuze is, maar ook dat jokken/liegen absoluut niet mag. Daarnaast is het van belang dat je jouw kind door ervaring leert dat eerlijkheid nooit ten koste gaat van jullie onderlinge verstandhouding en dat jouw liefde onvoorwaardelijk is. 

Wanneer jouw kind je kwetst

Het brein van jouw kind is volop in ontwikkeling. Sterker nog, de hersenen van een mens zijn pas volgroeid wanneer iemand tussen de 20-25 jaar is. Kwetsende opmerkingen als: ‘je bent mijn echte vader niet’ of ‘ik haat je, was je maar dood’ of ‘ik wou dat ik nooit in dit gezin was geboren’ zijn uiterst pijnlijk om te horen. Vergeet op dit soort momenten niet dat je kind simpelweg niet beter weet omdat hij de gevolgen nog niet kan inschatten. Het is uiteraard belangrijk om, op een rustig moment, aan te geven wat deze opmerkingen met je doen. Doe dit nooit in het heetst van de strijd, dat loopt gegarandeerd uit de hand of je woorden worden niet gehoord.

Een aantal tips waarmee jij beter met kwetsende opmerkingen om kunt gaan:

• Probeer de kwetsende opmerking niet persoonlijk op te vatten. De kans is groot dat je kind probeert je pijn te doen, omdat hij/zij zelf pijn ervaart.
• Probeer tegen jezelf te zeggen dat jij de volwassene bent. Een kwetsende opmerking kan alleen kwetsend zijn als jij dat laat gebeuren.
• Probeer rustig te blijven en laat je kind niet zien dat de woorden je raken. Loop weg en neem daarmee letterlijk afstand van de situatie. Laat je kind afkoelen.

Wanneer je kind iets waardevols van jou kapot maakt

Per ongeluk een kras op je auto, je lievelingsmok die aan diggelen valt of een deuk in je splinternieuwe laminaatvloer (jazeker, dat laatste is een persoonlijke ervaring), je kind heeft weer iets stukgemaakt. Je bent boos en misschien wel verdrietig – en dat mag -, maar er komt een moment dat je weer door moet gaan met je leven. Het is belangrijk dat je weet dat je kind, als het goed is, nooit iets bewust kapot maakt om jou een vervelend gevoel te geven. Maak dan zelf ook niet iets kapot (jullie band), door te lang boos te blijven of heftig te reageren.

Jij kunt als ouder jouw kind een wijze levensles meegeven, zodra hij/zij iets belangrijks van jou kapotmaakt. De waarde van een ding kan nooit evenaren aan de waarde van jouw liefde voor je kind!

Wanneer je kind iets fout doet (en dit eerlijk met je deelt)

Ken jij het moment dat jouw kind naar je toekomt en zegt: ‘Pap… ik uhm… moet iets met je delen…’? Ja? Fantastisch! Dat betekent namelijk dat jouw kind heel goed snapt dat hij iets verkeerds heeft gedaan en eerlijk genoeg is om naar je toe te komen om het te bespreken. Het laatste dat je kind op dit moment nodig heeft is jouw preek of uitbarsting. De kans is groot dat je kind alle moed bij elkaar heeft moeten verzamelen om naar jou toe te komen. Laat merken dat je dit enorm waardeert en luister – zonder te oordelen – naar wat hij/zij te zeggen heeft. Bied de juiste hulp, maar hou je verwijten nog even voor je. Bewaar die voor een andere dag, wanneer de emoties voor jullie beiden zijn gezakt. Je kind zal zich door deze benadering enorm veilig voelen. Mocht er weer iets fout gaan, dan komt hij met een goed gevoel naar jou toe.

“I never want my kids to mess up and think ‘Dad is gonna kill me!’ I want their first thought to be ‘I need to call my dad!’

JUSTFORDADS

Wanneer je kind iets fout doet (en dit niet met je deelt)

Zoals je aan het begin van dit artikel hebt kunnen lezen, zijn kinderen niet altijd eerlijk tegen hun ouders of ze vertellen dingen gewoon niet. Jij baalt hier natuurlijk enorm van. Daarom probeer je deze emotie op je kind af te reageren, in de hoop dat er iets mee wordt gedaan. Helaas werkt dit alleen maar averechts in het brein van je kind want ‘afraden is eigenlijk aanraden’. Hoe krijg je dan toch voor elkaar dat je kind meer met je gaat delen? Met geduld en liefde! Opmerkingen als ‘je vertelt ook nooit iets eerlijk’ of ‘met jou valt echt geen gesprek te voeren’ zullen niets opleveren, behalve een bevestiging naar je kind dat jij vindt dat hij/zij wéér iets verkeerd doet. Wat je kind wel nodig heeft is dat jij hem ziet voor wie hij is en niet alleen het falen.

Creëer een veilige omgeving voor je kind met opmerkingen als:

• Je weet dat je altijd met me kunt praten. Ik luister naar alles wat je te zeggen hebt.
• Ik hou van je, ook als dingen niet goed lopen. Ik ben er voor je om het samen op te lossen.
• Er is niets dat je me kunt vertellen, wat ervoor zorgt dat ik minder van je ga houden.
• Helpt het om op te schrijven wat er aan de hand is? Dan lees ik het zodra je in bed ligt, maar dan is het voor nu uit je hoofd. 

Zet je kind een kleine stap naar het delen? Stimuleer dit dan en hou je eigen emoties onder controle. Liever een kleine stap vooruit, dan door jouw reactie twee stappen achteruit.

Tot slot

Dit artikel is niet bedoeld om jouw emoties van tafel te vegen. Het is menselijk om gevoelens te hebben en om deze te uiten. Kies er in bovenstaande momenten voor om je emoties bijvoorbeeld met je partner te delen of op een rustig moment met je kind. Het is noodzakelijk dat kinderen emoties zien bij hun ouders en het voorbeeld krijgen hoe ze hiermee om moeten gaan. Onthoud dat het woordje ‘te’ op deze situaties van toepassing is. Te boos, te verdrietig, te lang blijven hangen, etc. Het is cruciaal om de juiste balans te vinden.

Onlangs kreeg ik een e-mail van een vader waarin hij schreef dat zijn dochter van dertien naaktfoto’s naar een jongen van school had gestuurd. Hij was hier logischerwijs erg van geschrokken en vroeg mij wat hij het beste kon doen. Toen hij dit ontdekte was hij namelijk woedend, maar tegelijk ook erg bang. Zoals elke vader probeert hij zijn dochter te beschermen, maar ‘sexting’ is niet iets dat hij zag aankomen. Mede door zijn ervaring heb ik dit artikel geschreven.

Gelukkig zijn Floris en Sevijn nu nog jong, maar er komt een dag dat ik als vader met hen moet gaan praten over ‘de bloemetjes en de bijtjes’. Dat onderwerp kan soms al lastig genoeg zijn, maar de moderne technologieën maken het er niet gemakkelijker op. Een naaktfoto versturen of ontvangen lijkt iets hips van deze generatie te zijn. Is het schadelijk voor je kind of toch vrij onschuldig?

In dit artikel lees je wat sexting is, of het gevaar kent en 8 tips hoe jij hier het best met je kind over kunt praten!

Wat is sexting eigenlijk?

Sexting is een samentrekking van de woorden ‘sex’ en ‘texting’, oftewel het versturen van seksueel getinte berichten, foto’s of video’s via smartphones en/of social media. Dat sexting tegenwoordig als ‘normaal’ wordt beschouwd blijkt uit meerdere onderzoeken.

Zo toont een onderzoek van EenVandaag (2017) aan dat bijna 30% van de jongeren, tussen de 12 en 24 jaar, naaktfoto’s of -video’s van zichzelf heeft en deze doorstuurt naar derden.

Is sexting schadelijk voor je kind?

Om te kunnen bepalen of sexting schadelijk is, is het belangrijk om een meetpunt te hebben. Wat ik als vader als normaal beschouw, kan in jouw gezin als absurd worden ervaren (en vice versa). Of misschien heb ik, als vader van een zoon, compleet andere normen dan een vader met een dochter. Voor het beoordelen van seksueel grensoverschrijdend gedrag wordt daarom het vlaggensysteem gebruikt. Dit systeem gaat uit van 6 criteria om te meten of seksueel getint gedrag gezond is of niet.

• Wederzijdse toestemming: beide partijen gaan akkoord en weten waarmee zij akkoord gaan
• Vrijwilligheid: de handelingen worden zonder dwang (chantage) of druk (een beloning) uitgevoerd
• Gelijkwaardigheid: denk aan leeftijd, intelligentie, aanzien, macht of ervaring
• Leeftijds- of ontwikkelingsadequaat: past het gedrag bij de leeftijd of ontwikkeling waarin het kind zich bevindt?
• Context: de locatie, de situatie en de omstandigheden zijn zoals ze moeten zijn
• Zelfrespect: het gedrag veroorzaakt geen psychologische, fysieke of emotionele schade

Het vlaggensysteem hanteert daarnaast de vuistregel dat als 20% van de jongeren (één op de vijf) bepaald seksueel gedrag vertoont, het als ‘normaal’ kan worden gekwalificeerd en belangrijk is voor de seksuele ontwikkeling van een kind. LET OP: dat het als ‘normaal’ wordt gezien, betekent niet direct dat het verstandig is en geen risico’s met zich meebrengt.

Het NJI (Nederlands Jeugdinstituut) heeft een korte checklist met vragen opgesteld, waarmee je kunt voorkomen dat sexting een negatieve ervaring wordt.

Krijgt je kind zelf naaktfoto’s of video’s doorgestuurd? Bezoek dan eens de website van Het Stopt Bij Jou, om te lezen hoe je hier het beste mee om kunt gaan.

Hoe voorkom of beperk ik dit bij mijn kind?

Natuurlijk wil jij als vader (of moeder) voorkomen dat jouw kind zich zomaar letterlijk bloot geeft via foto’s of video’s. We weten allemaal dat als iets eenmaal op internet staat, het niet eenvoudig te verwijderen is. Verbieden is echter niet direct de optie waar je naar op zoek bent. Samen het gesprek aangaan is én blijft de beste aanpak om tot een goed inzicht te komen. Hieronder geef ik je een aantal tips om dit op de juiste wijze aan te pakken.

Tip 1: Praat tijdig over seks

Uit diverse onderzoeken is gebleken dat kinderen die goede seksuele voorlichting krijgen, bewuster keuzes maken. Het is dus belangrijk om regelmatig met je kind over het onderwerp ‘seksualiteit’ te praten. Dit doe je niet enkel op de momenten dat er iets speelt, maar ook preventief. Je kunt dan bijvoorbeeld praten over veranderingen van het lichaam tijdens de puberteit, de gevoelens voor het andere (of hetzelfde) geslacht of hoe je een zwangerschap kunt voorkomen.

Natuurlijk kun je het ook hebben over negatieve zaken op het gebied van seksualiteit en hoe je kind dit kan voorkomen. Denk aan het slachtoffer worden van gedeelde naaktfoto’s, SOA’s of mensen die (online) misbruik proberen te maken van minderjarige kinderen.

Tip 2: Houd het luchtig en algemeen

Kinderen vinden het over het algemeen lastig om een serieus gesprek te voeren aan de keukentafel. Ze voelen zich dan al snel aangevallen of niet opgewassen tegen jou als ouder. Hoe kun je het luchtiger maken? Maak samen een wandeling onder het genot van een ijsje of doe samen een activiteit, bijvoorbeeld de zolder opruimen. Zo hoef je elkaar niet aan te kijken en heeft je kind sneller het gevoel dat hij/zij zich openlijk kan uiten.

Tip 3: Toon begrip, empathie en vertrouwen

Net als dat je kind heeft moeten leren om te eten met bestek, zal je kind ook moeten leren om seksueel gedrag op de juiste wijze toe te passen. Luister naar wat je kind te zeggen heeft en voorkom dat je onnodige verwijten gaat maken, boos wordt of jouw mening probeert op te leggen. Toon interesse en leer op die manier wat er zich allemaal afspeelt in de bovenkamer van je kind.

Vertrouwen is het belangrijkste gevoel dat jij jouw kind kunt meegeven. Kinderen weten in grove lijnen heus wel wat goed is en wat niet goed is. Daarnaast zal een kind er vrijwel alles aan doen om het vertrouwen van ouders niet zomaar te beschadigen. Aan jou dus de taak om vertrouwen uit te stralen en – nog belangrijker – uit te spreken!

Tip 4: Maak samen heldere afspraken

Bij het maken van afspraken is het noodzakelijk dat de ander weet waarom er afspraken gemaakt worden, ongeacht de leeftijd. Wanneer het duidelijk is waarom een bepaalde afspraak geldt, dan is de kans klein dat hij niet wordt nagekomen. Je kunt samen met je kind afspraken maken over de tijdstippen of momenten waarop gebeld/geappt mag worden. Of misschien vind je het wel belangrijk om afspraken te maken over de inhoud van de berichten die online worden gezet of met wie ze gedeeld mogen worden. Welke afspraken je ook maakt, zorg ervoor dat het duidelijk is dat de afspraken gemaakt worden om te beschermen. Niet om je kind beperkingen op te leggen!

Tip 5: Laat je kind zelf keuzes maken

Voor de ontwikkeling van je kind is het belangrijk dat hij of zij eigen keuzes mag maken (autonomie), ook wanneer dit keuzes zijn die jij als vader graag anders had gezien. Soms is het zelfs goed om je kind een verkeerde keuze te laten maken. Op deze manier leert hij/zij van hetgeen dat er is voorgevallen en zal (hopelijk) de volgende keer wel twee keer nadenken. Een kind dat zelf beslissingen mag maken, is in de praktijk vaak stabieler en zelfverzekerder. Dit bevordert het maken van de juiste keuzes!

Maak je kind duidelijk dat een ander kind ook recht heeft om zelf keuzes te maken, net als dat hij of zij dat heeft. Zegt een ander nee, dan heeft je kind dit ook te respecteren.

Tip 6: Sta altijd voor je kind klaar (dus ook als het fout gaat)

Successen mogen worden gevierd, daar ben ik een groot voorstander van! Maar helaas pakt niet elke keuze goed uit en heeft dat negatieve gevolgen. Je kunt er op dat moment voor kiezen om je kind een flinke uitbrander te geven, of je laat zien dat je er voor je kind bent en bespreekt samen hoe dit anders aangepakt had kunnen worden. Toon ook op dit moment vertrouwen in je kind. Dit stimuleert hem/haar om de volgende keer nog meer informatie met je te delen, waardoor jij als vader nog betere begeleiding kunt bieden.

Tip 7: Bespreek niet alleen de negatieve, maar ook de positieve gevolgen

Natuurlijk zijn er tientallen redenen te bedenken waarom sexting (of welke vorm van seksualiteit dan ook) gevaarlijk kan zijn. Foto’s kunnen worden verspreid, je kind kan gechanteerd worden, etc. Online zijn er genoeg ‘duistere figuren’ te vinden die maar al te graag misbruik maken van de onwetendheid van jonge kinderen. Een gewaarschuwd mens kind telt voor twee!

Maar niet alle seksuele ervaringen zijn negatief, integendeel zelfs! Het is ook lovenswaardig dat je kind mensen durft te vertrouwen, dat hij of zij zich prettig bij iemand voelt of zelfs verliefd wordt. Zorg er daarom voor dat je ook interesse toont in de prettige ervaringen. Ook dit zal leiden tot meer verstandige keuzes. Bevestiging is voor iedereen belangrijk en al helemaal voor een kind dat jou nodig heeft.

Tip 8: Schakel hulp in wanneer nodig

Soms kun je een probleem niet alleen oplossen. Denk bijvoorbeeld aan ongepast seksueel gedrag op school (of in de buurt van school), verspreiding van naaktfoto’s door derden, etc. Betrek in dit soort gevallen tijdig de juiste instanties bij het probleem en stap, bij een misdrijf, altijd naar de politie!

Tot slot wil ik je graag wijzen op Qpido, een seksespecifiek expertisecentrum dat voorlichting en advies geeft over seksueel gezond opgroeien. Je kunt hen bereiken via hun website of via telefoonnummer 06-29338064 (ook Whatsapp).

Pretparken vond ik als kind erg leuk om naartoe te gaan. Maar wat ik nog leuker vond, waren de momenten dat ik tegen mijn vader mocht schaken. Dat had ik immers al op jonge leeftijd geleerd! Ik weet nog dat ik naar huis fietste op een regenachtige middag, compleet doorweekt en in het bezit van een pesthumeur. Eenmaal thuis aangekomen stond daar een warme kop chocolademelk voor me klaar naast een opgedekt schaakbord. Het waren deze potjes schaak die mij op jonge leeftijd hebben gevormd tot de persoon die ik nu ben.

Elk potje schaken bracht mij en mijn vader dichter bij elkaar. Maar nog belangrijker dan dat, het spel heeft mij vaardigheden geleerd die ik tot op de dag van vandaag kan inzetten. Vaardigheden die onderdeel zijn geworden van mijn DNA en even natuurlijk aanvoelen als ademen en lopen. Het is belangrijk dat ook jij jouw kind deze vaardigheden leert, dus waar wacht je op? Ga schaken! (Of speel andere strategische spellen)

Leiderschap tonen

Tijdens het schaken maak je gebruik van meerdere speelstukken, die allemaal hun eigen kracht, functie en waarde hebben. Goede spelers weten exact welke stukken ze op welke manier moeten inzetten om zo het spel te kunnen winnen. Soms moet je een lastige keuze maken en een stuk opofferen, ongeacht of hij goed is of niet. Een goede leider, bijvoorbeeld binnen een organisatie, doet dit op precies dezelfde wijze. Hij of zij benut de krachten van een individu om ervoor te zorgen dat het complete team de eindstreep haalt. Ook zal hij soms afscheid van iemand moeten nemen, om ervoor te zorgen dat de rest van de organisatie gezond blijft.

Analyseren & strategisch handelen

Als schaker sta je continu voor een uitdaging. Het is noodzakelijk dat je jouw positie vanuit meerdere perspectieven bekijkt, dat je stappen vooruit denkt en het einde van het spel visualiseert. Vervolgens moet dat stappenplan omgezet worden in concrete acties en zullen de gekozen stappen bepalen of er een overwinning komt of niet. Je tegenstander zal reageren op jouw handelingen en jou aan het denken zetten. Door voortdurend verschillende scenario’s te bedenken en te analyseren, vergroten kinderen hun probleemoplossend vermogen en ontwikkelen ze kritische denkvaardigheden.

Discipline opbrengen & geduld tonen

Je zult tijdens een potje schaak voortdurend worden uitgedaagd om te kiezen voor de makkelijke vluchtroute. Pak je deze route, dan word je met de grond gelijk gemaakt. Je zult geduldig moeten zijn, jezelf niet gek laten maken door je tegenstander en discipline op moeten brengen om – zelfs na een verkeerde zet – het hoofd koel te houden. Daarnaast kun je niet bepalen hoe snel je tegenstander een volgende zet doet, je zult geduldig moeten wachten. 

“When you see a good move, look for a better one!”

Emanuel Lasker – schaakgrootmeester

Oorzaak & gevolg inzien

Zoals gezegd zal een verkeerde zet hard worden afgestraft door je tegenstander. Deze les zullen beginnende schakers goed ingeprent krijgen. Gelukkig voor ons is het menselijk brein erop ingesteld, om van nature te leren van verkeerde keuzes die we maken. Bij elk potje schaak worden onze keuzes dus beter en zal kun je steeds gemakkelijker inschatten wat een actie voor gevolgen zal hebben. Uit meerdere onderzoeken is gebleken dat kinderen die op jonge leeftijd leren schaken (sommigen al vanaf 5 jaar), oorzaak en gevolg beter inzien dan leeftijdsgenootjes. Daarnaast zijn deze kinderen beter in staat om belangrijke levensbeslissingen te nemen, zowel op korte als op lange termijn.

Sportief gedrag en sociaal handelen verbeteren

Schaken is niet enkel een strategisch denkspel, maar ook een sociale activiteit. Schaken met anderen, of het nu met vrienden, familie of in een competitieve omgeving is, helpt kinderen hun sociale vaardigheden en sportiviteit te ontwikkelen.

Bij schaken moeten spelers respect tonen voor hun tegenstanders en de spelregels volgen. Ze leren om te wachten op elkaars beurt, naar de perspectieven van anderen te luisteren (en hopelijk daarvan te leren) en omgaan met het verliezen van spelletjes. Schaken bevordert gezonde concurrentie en leert kinderen het belang van sportief spel, of ze nu winnen of verliezen.

Omgaan met nederlagen

Mijn eerste potjes schaken bestond uit 2 torens die zo snel mogelijk de koning van de tegenstander schaakmat moesten zetten. Dit was voor mij, als kind, in het begin een lastige opgave. Maar elke keer dat we speelden werd ik beter en elk verlies voelde als een motivatie om het de volgende keer beter te doen. Ik leerde om door te gaan en niet zomaar op te geven. Langzaam maar zeker kreeg ik overzicht in het spel en begreep ik hoe de speelstukken op elkaar reageren. Het heeft mij een flink aantal jaren gekost, maar uiteindelijk was ik degene die zijn hoofd omhoog richtte en met volle overtuiging zei: ‘Schaakmat!’

LET OP: Dit artikel heb ik begin 2018 geschreven voor m’n eigen archief. Floris is inmiddels ouder, maar dat mag de pret van het lezen niet drukken!

Oké, eerlijk is eerlijk. Ik ben snel geneigd om (te)veel handelingen voor mijn kind uit te voeren. Maar hij is inmiddels 4 jaar en ik help hem niet om continu alles voor hem te doen. Sterker nog, ik benadeel hem in zijn ontwikkeling. Kinderen kunnen al op vroege leeftijd taken uitvoeren. De kans is zelfs zeer groot dat ze er trots op zijn dat ze jou mogen helpen!

Een belangrijke quote die ik ooit te horen kreeg:

“Je hoeft je kinderen niet te vermaken, je moet ze betrekken bij het dagelijkse leven!”

JUSTFORDADS

Het is normaal dat we als ouder onze kinderen willen ondersteunen in de dagelijkse gang van zaken. Even snel de veters strikken, een jas dichtritsen, dat schooltasje tillen (ook al is hij leeg) of de Lego terug in de kist leggen. Maar je helpt je kind er absoluut niet bij. Natuurlijk is het niet erg om zo nu en dan een handje te helpen, als er maar voldoende momenten tegenover staan dat je kind zelf wat taken uitvoert. Hoe meer je kind kan, hoe groter het gevoel van zelfwaarde zal zijn. Hieronder lees je een aantal taken die je jouw kind al op jonge leeftijd kan aanleren.

1. Speelgoed opruimen

Ik ga je een geheim verklappen (al denk ik dat je het stiekem al wist): Als je kind oud en sterk genoeg is om speelgoed uit de kist te pakken, dan is hij ook oud en sterk genoeg om het weer terug te leggen. Opruimen is aangeleerd gedrag, geen kind is ermee geboren. Het is dus aan jou de taak om je kind te leren zijn/haar speelgoed netjes op te ruimen. Op zeer jonge leeftijd zul je vaak het goede voorbeeld moeten geven en voldoende hulp aanbieden. Maar er zal een dag komen dat je kind het als normaal ervaart om datgene, waar hij/zij mee heeft gespeeld, zelf netjes op te ruimen voordat er ander speelgoed wordt gepakt.

2. De tafel dekken en afruimen

De kans is groot dat jouw kind niet van luxe porseleinen servies eet, maar van een simpel plastic bordje. Zo’n bordje weegt natuurlijk niets, net als de plastic beker waaruit gedronken wordt. Het is een kleine moeite voor je kind – ongeacht de leeftijd – om te helpen met tafeldekken. Natuurlijk gaat het nog niet met militaire precisie, maar dat hoeft natuurlijk ook niet. Nog mooier, mijn zoontje Floris vindt het geweldig om stiekem zijn bord op mijn plaats te zetten en dan lachend weg te rennen…

Net als dat ze kunnen helpen met het dekken van de tafel, kun je het een kind ook eenvoudig aanleren om na het eten het bord en bekertje weer op het aanrecht te zetten. Ook andere taakjes kunnen kinderen gemakkelijk uitvoeren, denk aan: placemats klaarleggen, onderzetters op tafel leggen, bestek naast de borden leggen, etc. Dit zijn spullen die over het algemeen niet stuk kunnen wanneer je kind het per ongeluk op de grond laat vallen.

3. Helpen met de was

Ook deze huishoudelijke taak lijkt te zijn weggelegd voor volwassenen, maar niets is minder waar. Je kind kan hier uitstekend bij helpen! Zo mag Floris altijd helpen met het sorteren van de was, een stapel donker en een stapel wit. Het enige nadeel hiervan is dat ik hem altijd kwijt ben en hem dan totaal niet meer kan vinden (sarcastisch). Meneer wil zich namelijk verstoppen in de wasmand en deze dicht doen. Het schaterlachen verklapt meestal wel waar hij zich verschuilt.

Is de was gesorteerd? Dan stopt hij het maar al te graag in de wasmachine. Zelf voeg ik de wasmiddel toe om ongelukjes te voorkomen en dan komt hét moment… KNOPJES INDRUKKEN! Hij kent inmiddels het programma uit zijn hoofd dat we vrijwel altijd gebruiken. Draaien aan de knop voor de juiste stand, op knopjes drukken voor het juiste toerental en spoelbeurten en dan op start drukken. Elke keer gegarandeerd een leuk moment!

4. Aankleden en uitkleden

Het lijkt zo handig om je kind te helpen met aankleden. Je bent snel klaar en de kans is zeer klein dat z’n onderbroek ‘achterstevoren-en-binnenstebuiten-en-bovensteonder’ zit. Even z’n sokken en schoenen aantrekken, jas dichtritsen en tadaaaa, je bent een geweldige vader! Of toch niet?

Je kind komt op school (of bij een vriendje) en ziet andere kinderen zelf hun jas dichtritsen, maar hij/zij kan het niet omdat jij dit altijd voor hem/haar hebt gedaan. Een gevoel van trots moet ruimte maken voor een gevoel van schaamte. Zelfredzaamheid is enorm belangrijk voor kinderen. Stimuleer dit!

5. Slaapkamer opruimen

Een opgeruimde slaapkamer zorgt voor rust in je hoofd, dit is voor een kind niet anders. Bij ons thuis speelt Floris weinig op zijn eigen slaapkamer, maar voornamelijk in de woonkamer. Speelt hij daar wel, dan zorgen we er elke avond voor dat zijn kamer opgeruimd is. Zo heeft hij weinig prikkels en kan hij maximaal tot rust komen.

Moet het bed van je kind verschoond worden? Ook daar kan je kleine spruit bij helpen. Het vuile beddengoed kan hij/zij in de wasmand gooien (pas op dat ze zich niet weer verstoppen) en hun eigen bed netjes opmaken na een goede nachtrust kan óók eenvoudig worden aangeleerd.

6. Poetsen en stofzuigen

Ik weet natuurlijk niet hoe het bij jullie thuis eraan toegaat, maar bij ons moet er zo nu en dan gepoetst worden. En is het dan niet enorm fijn als je daarin wordt bijgestaan? Verwacht niet dat een kind van 3 of 4 de vloer netjes kan dweilen, maar er zijn genoeg klusjes die ze leuk vinden om te doen (ongeacht of het echt schoner wordt of niet).

Zo vindt Floris het leuk om te helpen met stofzuigen. Een elektrisch apparaat met knopjes blijft natuurlijk reuze interessant. Is het een warme zomerse dag? Ga dan samen de ramen poetsen (buiten!) en sluit dit af met een watergevecht! Een doekje over de tafel? Ook dit kan je kleine koter goed zelf.

Houd er rekening mee dat deze klusjes verre van perfect worden uitgevoerd. Het gaat hier meer om het leermoment dan om de uitvoering van de taak. Je zult zelf toch echt nog een keer moeten stofzuigen, hoe vervelend je dit misschien ook vindt!

7. Boodschappen doen

Bij ons is boodschappen doen een moment om naar uit te kijken. Voor mij het gevoel van een gevulde koelkast, voor Floris het gevoel van – je raadt het al – op knopjes drukken! Tegenwoordig heb je in vrijwel alle supermarkten zelfscan modules hangen. En hoe leuk is het voor je kind om alles wat het karretje in moet, zelf te mogen scannen?

Op zaterdag doen we de ‘wekelijkse’ boodschappen, een flinke kar vol. Maar ook doordeweeks moeten we, zo nu en dan, iets kleins kopen. Als dit iets herkenbaars is (melk, brood, bananen, etc.) dan laat ik Floris deze zoeken. Hij leert op deze manier logisch na te denken waar boodschappen zich in de winkel bevinden. Na het afronden van dit ‘taakje’, voelt hij zich trots. En dat is toch het belangrijkste?

Kinderen kunnen op jonge leeftijd al meer dan we soms als ouder denken. Het is leuk, leerzaam en noodzakelijk dat we onze kinderen leren om op eigen voeten te kunnen staan. Sla hier echter niet in door en vergeet niet dat het nog kleintjes zijn die veel begeleiding nodig hebben. Kijk goed naar je kind en schat zelf in welke taken hij/zij wel of niet zelf kan uitvoeren. En vergeet niet dat complimentjes een enorme boost zijn om het de volgende keer nog beter te doen.

Een nachtmerrie voor elke ouder, je kind wordt gepest op school (of waar dan ook). Het liefst zou je direct het pestgedrag de kop indrukken, maar de praktijk leert ons dat het oplossen vaak lang kan duren. Kinderen worden gepest om hun uiterlijk, hun achternaam, hun afkomst, hun gedrag en nog veel meer. Sommige dingen kun je zelf aanpakken of met je kind verbeteren, maar niet alles is eenvoudig op te lossen.

Wist je dat meer dan 10% van de kinderen op de basisschool (groep 6-8) worden gepest? In de praktijk komt dat neer op gemiddeld drie kinderen in elke klas. Deze kinderen zijn ongelukkig en worden mentaal beschadigd door anderen. 

In dit artikel geef ik je handvatten hoe jij als ouders signalen kunt herkennen dat je kind (mogelijk) gepest wordt en welke stappen je wel/niet moet ondernemen.

Signalen dat je kind wordt gepest op school

• Lichamelijke klachten

Kinderen die gepest worden hebben vaker last van lichamelijke klachten dan leeftijdsgenootjes. Ze zullen klagen over hoofdpijn, buikpijn of ze hebben koorts. Deze klachten kunnen veroorzaakt worden door langdurige stress of ze worden door het kind ingezet als ze het echte probleem (het pesten) niet goed kunnen verwoorden.

• Sterke emotionele reacties

Sommige kinderen uiten hun pijn of verdriet niet in woorden, maar hun gedrag verraadt stiekem een heleboel. Het kan zijn dat je kind enorm prikkelbaar is of snel geïrriteerd. In eerste instantie zul je denken dat dit bij de pre-puberteit hoort, maar het kan een belangrijk signaal zijn dat je kind totaal niet goed in zijn vel zit. Ook huilen of snel geëmotioneerd raken (bijvoorbeeld als je ergens ‘nee’ op zegt), kan erop duiden dat je kind gepest wordt.

• Je kind trekt zich terug

Valt het je op dat je kind steeds vaker alleen op zijn/haar kamer wil spelen of zich terug wil trekken? Praat hier dan een keertje over. Het kan best zijn dat je kind letterlijk tot rust wil komen of zelfs alle prikkels wil vermijden. Het is namelijk behoorlijk vermoeiend om heel de dag ‘op scherp’ te staan, als je op school wordt gepest. Speelt je kind minder vaak buiten? Ook dit is een vorm van terugtrekken.

• Een verstoorde nachtrust

Je weet vast wel dat kinderen slecht slapen als ze de volgende dag jarig zijn. Dit komt door de zenuwen of de spanning voor wat er gaat komen. Dit is natuurlijk niet alleen bij leuke dingen die op de planning staan, maar juist nog meer bij negatieve vooruitzichten. Heb je het vermoeden dat je kind slaperig uit bed komt, terwijl hij/zij voorheen altijd prima sliep? Dan zou dit een teken kunnen zijn dat je kind gepest wordt.

• Meer behoefte aan erkenning

Een kind dat gepest wordt, zal op zoek gaan naar liefde thuis en je vaker een knuffel geven. Jij ziet dit als een positieve ontwikkeling (want wie wil nou niet met zijn kind knuffelen?), maar het kan er ook op wijzen dat er behoefte is aan erkenning. Bij kinderen die gepest worden op school, daalt het zelfvertrouwen en het zelfbeeld. Ze proberen dit thuis weer in balans te krijgen, door de erkenning bij jou te komen halen.

• Teruglopende resultaten op school

Een belangrijk signaal dat in dit lijstje niet mag ontbreken, is natuurlijk het teruglopen van de resultaten van je kind. Cijfers die lager zijn dan voorheen, minder zin in huiswerk of opzien tegen klassikale opdrachten, het kunnen allemaal tekenen zijn van ongemak in de klas. Wanneer pesten de oorzaak is van dit probleem, dan hebben slechtere resultaten niets te maken met ‘willen’, maar simpelweg met ‘kunnen’. School wordt door je kind geassocieerd met spanning en alles wat daarbij komt kijken, zal door hem/haar op een lager pitje worden gezet.

Wat moet je doen als je kind wordt gepest op school?

• Praat erover thuis

Niet het leukste onderwerp, maar wel enorm belangrijk om pesten bespreekbaar te maken thuis. Verwacht niet dat je in het eerste gesprek de onderste steen boven krijgt. Sterker nog, je zult er waarschijnlijk meerdere gesprekken aan moeten besteden. Dwing je kind niet om te praten, maar creëer een veilige omgeving om zijn/haar hart te kunnen luchten. Tip: probeer het gesprek eens aan te gaan tijdens een spelletje of wanneer jullie samen een cake bakken in het weekend.

• Steun je kind te allen tijde

Kinderen die gepest worden, zijn kwetsbaar. Het heeft geen zin om je kind te wijzen op zijn/haar mogelijke aandeel in het pesten (dit komt later wel), het vergroot voor nu alleen maar de onzekerheid. Vertel je kind dat je er altijd zal zijn, ook in moeilijke tijden. Zet je woorden kracht bij met daden. Loop een keer extra mee naar de klas om je kind af te zetten. Stop een briefje in zijn/haar broodtrommel met een lief berichtje. Het maakt niet uit wat je doet, zolang de boodschap maar uitstraalt dat jij je kind altijd zal steunen.

• Toon je betrokkenheid

Laat je kind duidelijk merken dat jij er alles aan zal doen om het pesten te stoppen. Maak er geen geheim van dat jij met school in gesprek bent of dat jij op de hoogte bent van wat er speelt. Los van het feit dat je kind zich gesteund zal voelen, geeft jouw betrokkenheid ook hoop op verbetering. Sommige kinderen zullen aangeven dat ze niet op jouw bemoeizucht zitten te wachten. Ze zijn bang dat het pesten erger wordt en dat alles zwaarder zal zijn, zodra jij uit beeld bent van de pesters. Geef hier niet aan toe, jouw doel blijft hetzelfde. Het pesten moet stoppen!

• Betrek direct school erbij

Niet uitstellen en wachten op de oudergesprekken. Pak die telefoon op, stuur een e-mail of spreek de leerkracht fysiek aan. Zodra je jouw kind hebt afgezet op school, heb je geen zicht meer op de dingen die in de klas of op het schoolplein gebeuren. De juf of meester heeft dit wel. Kaart het probleem aan bij de juiste personen, zodat zij jouw kind in de gaten kunnen houden. Scholen hebben de wettelijke taak om een veilig leerklimaat te bieden en hebben vaak gespecialiseerde mensen in dienst die goed weten om te gaan met pesten in de klas.

• Blokkeer accounts of telefoonnummers

Online pesten gebeurt tegenwoordig steeds vaker. Maak screenshots van gesprekken of print bewijsmateriaal uit voor dossiervorming. Blokkeer vervolgens de accounts van de personen die jouw kind pesten. Ga ook het gesprek aan met je kind en kijk of bepaalde websites of apps daadwerkelijk gebruikt moeten worden. Nee? Verwijder ze dan direct om meer schade te voorkomen.

Wat moet je niet doen als je kind wordt gepest op school?

• Zelf het gesprek aangaan met de pesters
• Zelf het gesprek aangaan met de ouders van de pesters
• Signalen niet serieus nemen of hopen dat het overwaait
• Je kind direct weghalen uit de situatie, dit lost namelijk niets op
• Je kind stimuleren het gevecht aan te gaan of terug te schelden

Waar kun je nog meer terecht als je kind gepest wordt op school?

• Nederlands Jeugdinstituut
• Pestweb
• Rijksoverheid