Om maar meteen even met de deur in huis te vallen: In 2022 zijn er zo’n 40.000 (veertigduizend) kinderen de dupe zijn geworden van een scheiding. Dit betreft ouders die getrouwd waren, geregistreerd partnerschap hadden of ‘gewoon’ een relatie hadden met elkaar. Hoeveel van die scheidingen – met of zonder kinderen – hadden voorkomen kunnen worden als onderstaande 6 tips waren uitgevoerd?

Men zegt wel eens dat ‘huwelijk’ een werkwoord is, je moet er samen voor knokken om er iets moois van te maken. In de meeste gevallen gaat dat goed, maar er zijn ook genoeg relaties die momenteel op het punt van ontploffen staan. Twijfel jij of je moet gaan scheiden? Lees dan dit artikel goed door en maak pas daarna een beslissing.

Neem diep adem en zet alles eens op een rijtje

Een huwelijk onderhouden is niet altijd eenvoudig. Je bent veel samen, deelt mee in elkaars emoties en reageert gemakkelijk irritaties op elkaar af. Elk huisje heeft zijn kruisje en voor jou voelt het alsof jullie relatie – op dit moment – overhoop ligt. Maar is scheiden dan de oplossing of wordt je leven dan juist een nog grotere bende?

Er zijn veel dingen die je je moet realiseren als je de keuze maakt om uit elkaar te gaan. Denk bijvoorbeeld eens aan de impact die een echtscheiding heeft op je kinderen (later in dit artikel meer hierover), op je financiën, je woonsituatie of jullie gedeelde vrienden. Het gras is niet groener aan de overkant. Het gras is groen op plekken die je voldoende water geeft! Is de hoge prijs die je moet betalen voor een scheiding het écht waard?

“Het gras is alleen groener op de plekken die je water geeft!”

Justfordads

Bekijk je eigen aandeel in jullie problemen

Mensen die gescheiden zijn weten mij altijd goed te vertellen waarom hun ex-partner zo verschrikkelijk was. Hij luisterde niet goed. Zij toonde geen liefde. Hij kon zich niet empathisch opstellen. Zij maakte alleen maar verwijten. Maar wat ik zelden (lees: nooit) hoor in dit soort gesprekken, is het aandeel dat diegene zelf heeft gehad. Een verhaal heeft namelijk altijd twee kanten en er zijn weinig huwelijken die stoppen door de schuld van één persoon.

Loopt jouw relatie momenteel niet lekker? Dan wil ik je uitnodigen om eens in de spiegel te kijken en de volgende vragen eerlijk voor jezelf te beantwoorden. Schrijf desnoods de uitkomst op, zodat je het op je gemak kunt teruglezen.

• Wat is jouw aandeel in de huidige status van jullie relatie?
• Welke dingen kun jij verbeteren en waarom heb je dat nog niet gedaan?
• Hoe reageer jij op het aandeel van je partner en kan dit anders?
• Wat voor verschil zou het maken als jij anders tegen dingen aan zou kijken?
• Wat zou er veranderen als jij zou veranderen?

Zoek steun en advies bij de mensen om je heen

Sommige keuzes in het leven moet je niet alleen willen maken en scheiden is daar absoluut één van. Ga het gesprek aan met de mensen die je waardevol vindt en vertrouwt. Dit kunnen je ouders zijn, maar denk ook aan je vrienden. Als je jouw vrienden goed hebt uitgekozen, dan zullen ze je voorzien van eerlijk advies. Dus ook advies dat je misschien niet wilt horen. Het kan zijn dat je informatie krijgt over jezelf waar je zelf niet aan had gedacht of die je als vervelend ervaart. Als dat zo is, doe dan iets met die feedback. Je vrienden bedoelen het immers goed en willen je vooruit helpen.

Ook je ouders, of oudere mensen in het algemeen, kunnen vaak een onuitputbare bron van wijsheid bezitten. Ze draaien al wat langer mee op deze wereld en hebben zelf misschien een scheiding achter de rug. Over het algemeen ziet geen enkele ouder zijn/haar kind graag scheiden. Ze zullen je advies geven, met je meedenken en je een spiegel voorhouden. Dit natuurlijk met de beste bedoelingen. En zeg nu eens eerlijk: wie kent jou het allerbeste? Precies. De mensen die jou op de wereld hebben gezet!

Denk aan de impact die een scheiding heeft op je kind

Dit onderdeel vind ik zelf het moeilijkst van allemaal, want wat is de goede keuze voor kinderen? Ik vertrouw er altijd op dat mensen, die gaan scheiden en kinderen hebben, goed aan alle gevolgen hebben gedacht. Maar heb je er ook alles aan gedaan om een breuk te voorkomen?

Je hebt ongetwijfeld de volgende opmerking een keer (of meerdere keren) gehoord: “Mijn partner en ik hebben altijd ruzie, dat is schadelijk voor onze kinderen en moet stoppen.” Dat klopt, ben ik absoluut met je eens. Misschien moet je dan niet de handdoek in de ring gooien, maar er samen voor vechten om ‘het vechten’ te stoppen. Altijd ruzie kan traumatisch zijn voor kinderen, maar een scheiding net zo goed. Probeer jezelf af te vragen, voordat je er een streep onder zet, of je het geluk van jouw kind wilt opofferen voor je eigen geluk.

Hoe tof zou het zijn als je jouw kind het voorbeeld kunt geven dat je als ouders dingen samen kunt oplossen?

Probeer in te zien waarom jullie wél een goede match zijn

Er was een moment dat je naar je partner keek en bij jezelf dacht: wauw, dit is de ware! Jullie hadden honderd dingen gemeen en je vond hem/haar enorm aantrekkelijk (innerlijk en/of uiterlijk). Maak eens voor jezelf een lijstje waarom je ooit voor je partner gekozen hebt. Blader door de foto’s op je telefoon en herbeleef wat jullie allemaal samen hebben meegemaakt. Als je goed kijkt, dan zul je zien dat er in de meeste gevallen niet veel is veranderd, maar het kan goed zijn dat dit wel jouw beeld of gevoel is.

Wat is er wél feitelijk veranderd, waardoor jij overweegt om er een punt achter te zetten? Is je partner op de hoogte van deze dingen en hebben jullie er alles aan gedaan om dit te veranderen? Zijn de raakvlakken volledig verdwenen of door de sleur wat uit het zicht geraakt? 

P!nk en Nate Ruess zongen ooit eens de hit ‘Just give me a reason’ met in het refrein de tekst: ‘We’re not broken, just bent and we can learn to love again!’ (We zijn niet gebroken, maar gebogen en we kunnen leren om opnieuw lief te hebben!)

Ga samen in therapie

Hoe langer je een relatie hebt, hoe groter de kans dat jullie samen patronen hebben ontwikkeld die voor jullie het beste leken. Dat is op zich niet erg, maar soms moet je patronen doorbreken om vooruit te kunnen. Klinkt eenvoudig, toch? Dat is het absoluut niet, dat durf ik vanuit eigen ervaring te stellen. Het is in veel gevallen zelfs onmogelijk, zonder de hulp van een professioneel iemand. Je kunt hierbij denken aan een therapeut of psycholoog, gespecialiseerd op het gebied van relatietherapie of systeemtherapie. 

Veel mensen die ik spreek schamen zich voor therapie en ze vinden het een taboe om over te praten. Deze personen geef ik dan het voorbeeld van een auto. Een auto heeft regelmatig onderhoud nodig, om extreme reparaties te voorkomen. Wanneer je auto geen onderhoud krijgt, gaat hij met de dag slechter rijden en komt er een moment dat het te laat is om naar de garage te gaan. Met een huwelijk is dat precies hetzelfde. Hoe stabieler de relatie, hoe beter de gesprekken, hoe beter ‘het onderhoud’, hoe groter de kans van slagen!

Zal therapie ongemakkelijk of zelfs moeilijk zijn? Ja! Kost het geld? Vaak wel! Kost het veel energie? Absoluut! Maar weet je wat ook moeilijk is, bakken met geld kost en alle energie uit je zal zuigen? Goed geraden, een echtscheiding!

Een nachtmerrie voor elke ouder, je kind wordt gepest op school (of waar dan ook). Het liefst zou je direct het pestgedrag de kop indrukken, maar de praktijk leert ons dat het oplossen vaak lang kan duren. Kinderen worden gepest om hun uiterlijk, hun achternaam, hun afkomst, hun gedrag en nog veel meer. Sommige dingen kun je zelf aanpakken of met je kind verbeteren, maar niet alles is eenvoudig op te lossen.

Wist je dat meer dan 10% van de kinderen op de basisschool (groep 6-8) worden gepest? In de praktijk komt dat neer op gemiddeld drie kinderen in elke klas. Deze kinderen zijn ongelukkig en worden mentaal beschadigd door anderen. 

In dit artikel geef ik je handvatten hoe jij als ouders signalen kunt herkennen dat je kind (mogelijk) gepest wordt en welke stappen je wel/niet moet ondernemen.

Signalen dat je kind wordt gepest op school

• Lichamelijke klachten

Kinderen die gepest worden hebben vaker last van lichamelijke klachten dan leeftijdsgenootjes. Ze zullen klagen over hoofdpijn, buikpijn of ze hebben koorts. Deze klachten kunnen veroorzaakt worden door langdurige stress of ze worden door het kind ingezet als ze het echte probleem (het pesten) niet goed kunnen verwoorden.

• Sterke emotionele reacties

Sommige kinderen uiten hun pijn of verdriet niet in woorden, maar hun gedrag verraadt stiekem een heleboel. Het kan zijn dat je kind enorm prikkelbaar is of snel geïrriteerd. In eerste instantie zul je denken dat dit bij de pre-puberteit hoort, maar het kan een belangrijk signaal zijn dat je kind totaal niet goed in zijn vel zit. Ook huilen of snel geëmotioneerd raken (bijvoorbeeld als je ergens ‘nee’ op zegt), kan erop duiden dat je kind gepest wordt.

• Je kind trekt zich terug

Valt het je op dat je kind steeds vaker alleen op zijn/haar kamer wil spelen of zich terug wil trekken? Praat hier dan een keertje over. Het kan best zijn dat je kind letterlijk tot rust wil komen of zelfs alle prikkels wil vermijden. Het is namelijk behoorlijk vermoeiend om heel de dag ‘op scherp’ te staan, als je op school wordt gepest. Speelt je kind minder vaak buiten? Ook dit is een vorm van terugtrekken.

• Een verstoorde nachtrust

Je weet vast wel dat kinderen slecht slapen als ze de volgende dag jarig zijn. Dit komt door de zenuwen of de spanning voor wat er gaat komen. Dit is natuurlijk niet alleen bij leuke dingen die op de planning staan, maar juist nog meer bij negatieve vooruitzichten. Heb je het vermoeden dat je kind slaperig uit bed komt, terwijl hij/zij voorheen altijd prima sliep? Dan zou dit een teken kunnen zijn dat je kind gepest wordt.

• Meer behoefte aan erkenning

Een kind dat gepest wordt, zal op zoek gaan naar liefde thuis en je vaker een knuffel geven. Jij ziet dit als een positieve ontwikkeling (want wie wil nou niet met zijn kind knuffelen?), maar het kan er ook op wijzen dat er behoefte is aan erkenning. Bij kinderen die gepest worden op school, daalt het zelfvertrouwen en het zelfbeeld. Ze proberen dit thuis weer in balans te krijgen, door de erkenning bij jou te komen halen.

• Teruglopende resultaten op school

Een belangrijk signaal dat in dit lijstje niet mag ontbreken, is natuurlijk het teruglopen van de resultaten van je kind. Cijfers die lager zijn dan voorheen, minder zin in huiswerk of opzien tegen klassikale opdrachten, het kunnen allemaal tekenen zijn van ongemak in de klas. Wanneer pesten de oorzaak is van dit probleem, dan hebben slechtere resultaten niets te maken met ‘willen’, maar simpelweg met ‘kunnen’. School wordt door je kind geassocieerd met spanning en alles wat daarbij komt kijken, zal door hem/haar op een lager pitje worden gezet.

Wat moet je doen als je kind wordt gepest op school?

• Praat erover thuis

Niet het leukste onderwerp, maar wel enorm belangrijk om pesten bespreekbaar te maken thuis. Verwacht niet dat je in het eerste gesprek de onderste steen boven krijgt. Sterker nog, je zult er waarschijnlijk meerdere gesprekken aan moeten besteden. Dwing je kind niet om te praten, maar creëer een veilige omgeving om zijn/haar hart te kunnen luchten. Tip: probeer het gesprek eens aan te gaan tijdens een spelletje of wanneer jullie samen een cake bakken in het weekend.

• Steun je kind te allen tijde

Kinderen die gepest worden, zijn kwetsbaar. Het heeft geen zin om je kind te wijzen op zijn/haar mogelijke aandeel in het pesten (dit komt later wel), het vergroot voor nu alleen maar de onzekerheid. Vertel je kind dat je er altijd zal zijn, ook in moeilijke tijden. Zet je woorden kracht bij met daden. Loop een keer extra mee naar de klas om je kind af te zetten. Stop een briefje in zijn/haar broodtrommel met een lief berichtje. Het maakt niet uit wat je doet, zolang de boodschap maar uitstraalt dat jij je kind altijd zal steunen.

• Toon je betrokkenheid

Laat je kind duidelijk merken dat jij er alles aan zal doen om het pesten te stoppen. Maak er geen geheim van dat jij met school in gesprek bent of dat jij op de hoogte bent van wat er speelt. Los van het feit dat je kind zich gesteund zal voelen, geeft jouw betrokkenheid ook hoop op verbetering. Sommige kinderen zullen aangeven dat ze niet op jouw bemoeizucht zitten te wachten. Ze zijn bang dat het pesten erger wordt en dat alles zwaarder zal zijn, zodra jij uit beeld bent van de pesters. Geef hier niet aan toe, jouw doel blijft hetzelfde. Het pesten moet stoppen!

• Betrek direct school erbij

Niet uitstellen en wachten op de oudergesprekken. Pak die telefoon op, stuur een e-mail of spreek de leerkracht fysiek aan. Zodra je jouw kind hebt afgezet op school, heb je geen zicht meer op de dingen die in de klas of op het schoolplein gebeuren. De juf of meester heeft dit wel. Kaart het probleem aan bij de juiste personen, zodat zij jouw kind in de gaten kunnen houden. Scholen hebben de wettelijke taak om een veilig leerklimaat te bieden en hebben vaak gespecialiseerde mensen in dienst die goed weten om te gaan met pesten in de klas.

• Blokkeer accounts of telefoonnummers

Online pesten gebeurt tegenwoordig steeds vaker. Maak screenshots van gesprekken of print bewijsmateriaal uit voor dossiervorming. Blokkeer vervolgens de accounts van de personen die jouw kind pesten. Ga ook het gesprek aan met je kind en kijk of bepaalde websites of apps daadwerkelijk gebruikt moeten worden. Nee? Verwijder ze dan direct om meer schade te voorkomen.

Wat moet je niet doen als je kind wordt gepest op school?

• Zelf het gesprek aangaan met de pesters
• Zelf het gesprek aangaan met de ouders van de pesters
• Signalen niet serieus nemen of hopen dat het overwaait
• Je kind direct weghalen uit de situatie, dit lost namelijk niets op
• Je kind stimuleren het gevecht aan te gaan of terug te schelden

Waar kun je nog meer terecht als je kind gepest wordt op school?

• Nederlands Jeugdinstituut
• Pestweb
• Rijksoverheid

Mijn oudste zoon Floris (inmiddels 10) is een kind van gescheiden ouders. De ene week is hij bij zijn moeder, de andere week mag ik zeven dagen van hem genieten. In dit huis gelden andere regels, andere emoties en andere verwachtingen. Dat is soms best even wennen. Niet alleen voor mijn kleine maatje, maar net zo goed voor mij. Ik heb niet heel veel regels in huis, behalve dat nee toch echt nee is. Maar ieder kind gaat weleens over grenzen heen of dramt net een keer teveel, wanneer je hebt aangegeven dat de grens is bereikt. Is dat erg? Eigenlijk niet, het hoort bij het opgroeien. Toch gebeurt het in de beste huishoudens dat ons pannetje overkookt en we onze emoties loslaten op ons kind. 

(Let op, onderstaande uitspraken zou ik nooit tegen mijn kind zeggen en zijn enkel bedoeld als voorbeeld voor dit artikel.)

• Houd nou toch eens op met dat gezeur! 
• Je luistert echt nooit naar me!
• Ik heb het al honderden keren bij je aangegeven! Waarom leer je nooit van je fouten, je bent toch niet dom?
• Ik vind het bijzonder irritant dat je me negeert wanneer ik iets tegen je zeg!
• Stop eens met dat vervelende gejank, anders ga je maar naar je kamer toe!

Huilend rent je kind de trap op…

Het is normaal dat we zo nu en dan boos zijn op onze kinderen, maar we geven hier als ouder soms een verkeerde uiting aan. Wanneer ik de trap op loop en naar de kamer van m’n kind strompel om m’n excuses aan te bieden, zie ik een verdrietig wezentje met tranen in zijn ogen op de rand van het bed zitten. Ik zeg: ‘Lieve schat, het spijt me dat ik zo tegen je heb geschreeuwd.’ Het antwoord dat ik krijg: ‘Papa, als je zo schreeuwt, ben ik bang dat je niet meer van me houdt.’ Ineens zijn de rollen omgedraaid, de tranen lopen nu over mijn wangen. En dat brengt me direct bij punt 1 van de lijst.

1. Je houdt niet meer van me

Wanneer we schreeuwen tegen onze kinderen, dan voelt het voor hen alsof de liefde direct voorbij is en we niet meer van ze houden. Kinderen zijn, zeker op jonge leeftijd, nog niet capabel om goed onderscheid te maken tussen ‘weten’ en ‘voelen’. Ze weten diep van binnen echt wel dat je altijd van ze zult houden, maar het voelt op dat moment totaal niet zo. Ben je boos op je kind, maak het daarna dan altijd samen weer goed met een knuffel, een kus en liefdevolle woorden. Het letterlijk uiten ‘ik hou zielsveel van je, ook als ik eventjes boos ben’ is bijzonder waardevol voor een kind om te horen. Een bevestiging van jouw onvoorwaardelijke liefde is altijd welkom!

2. Ik begrijp het niet en voel me dom

Als vader willen we ons kroost goed opvoeden en voorzien van goede normen en waarden. Onze kinderen moeten dagelijks nog ontzettend veel leren, terwijl ze nog zo speels zijn. Denk er maar eens over na: kinderen leren niet alleen op school nieuwe dingen, ook thuis zijn ze continu bezig om nieuwe ervaringen op te doen. Er zullen dus voldoende momenten zijn dat kinderen iets niet begrijpen, omdat ze een bepaalde situatie simpelweg voor het eerst meemaken. Daar komt bij dat kinderen nog niet optimaal kunnen inschatten wat voor impact hun handelen heeft op anderen. 

Wanneer je schreeuwt tegen je kinderen, zullen ze zich dom voelen omdat ze het ‘weer’ niet begrijpen. Als ik jou vraag om iets te doen wat je nog nooit hebt gedaan, dan verwacht je toch ook geen uitbrander als het niet in één keer goed gaat? Je kunt je kind beter belonen voor het feit dat ze dingen proberen, dan afstraffen omdat ze zich aan het ontwikkelen zijn.

3. Ik klap dicht en durf niets meer te zeggen

Wanneer je kind over de spreekwoordelijke grens gaat of je even niet gehoorzaamt, dan is dat een perfect moment om rustig uit te leggen waarom dat niet goed is en hoe je het graag anders wilt zien. Je kunt vertellen wat het met jou doet of hoe anderen erop kunnen reageren. Of je geeft uitleg over de emoties die het bij je oproept, zodat je kind leert om over gevoelens te praten.

Maar sta jij als een malloot te schreeuwen? Dan is de kans groot dat je kind dichtklapt en niet meer zelf kan beredeneren wat hij of zij nou eigenlijk verkeerd heeft gedaan. Ze zijn op dat moment namelijk te druk bezig met bang zijn voor jouw reactie. (Zie tevens punt 4)

4. Het is eng en je maakt me bang

Hoeveel groter ben jij dan het kind waartegen je staat te schreeuwen? 2x? 3x? Bedenk even hoe jij zou reageren wanneer iemand die 3x zo groot is tegenover je staat te tieren en te razen. Je bent – voor je kind – op dat moment een grote, schreeuwende reus die een heleboel schade aan kan richten. Hoe harder je schreeuwt en hoe fysieker je jouw woede uit, hoe enger jij zult zijn in de ogen van die kleine prins(es) waar je zoveel om geeft.

Kinderen vinden het moeilijk om de emotie ‘angst’ onder woorden te brengen. Het is een gevoel dat ze ergens in hun buik voelen, maar niet goed kunnen plaatsen. Wel weten ze dondersgoed dat ze moeten oppassen, dat is het instinct dat ze van moeder natuur hebben meegekregen. Het laatste dat jij wilt is dat jouw kind op zijn/haar hoede is, omdat papa kan ontploffen. Woede nodigt totaal niet uit tot een leerzaam gesprek. Niet bij kinderen, maar ook niet bij volwassenen.

5. Zo bedoelde ik het niet

Het brein van een kind kan nog niet veel stappen vooruit denken. Het enige moment dat telt voor een kind, is het moment dat hij nu beleeft. Een kind is niet bewust bezig om jou dwars te zitten of om expres jouw grenzen te overschrijden. Ze gaan helemaal op in hun eigen wereld. Het is onze taak om hen, op een rustige manier, te vertellen hoe we dat speelse wereldje beter kunnen laten aansluiten op die van volwassenen. 

Als jouw kind iets doet wat niet mag, dan is hij/zij nog niet ‘volwassen’ genoeg om te zeggen: ‘Sorry, dat was niet mijn bedoeling.’ Zelfreflectie is niet iets dat ze beheersen op jonge leeftijd. Kinderen van 0 tot 7 hebben geen flauw idee hoe ze naar hun eigen gedrag moeten kijken. Van 7 tot 11-12 jaar leren ze de basis van zelfreflectie en pas daarna beginnen kinderen zelf na te denken over hun eigen gedrag. Nu je deze richtlijn weet, kun je waarschijnlijk meer begrip tonen in lastige situaties.

Schreeuw jij wel eens tegen je kind? Denk dan nog eens terug aan dit artikel en probeer jezelf te beheersen. Het levert veel meer op om rustig te communiceren. Je kind leert er dan niet enkel van, maar het blijft ook vele malen beter hangen. Grote kans dat je de volgende keer dus minder snel boos hoeft te worden. Klinkt als een win-win situatie, toch?

Wil je weten hoe je het weer goed kunt maken, nadat je hebt staan schreeuwen tegen je kind? Lees dan mijn artikel: 5 dingen die je moet doen, als je tegen je kind hebt staan schreeuwen.